Anatomiczny

10 lat Homunkulusa!

2011-12-16T20:09:00.002+01:00

Studenckie Koło Naukowe "Homunkulus" działające przy Katedrze Fizjologii Zwierząt Uniwersytetu Gdańskiego powstało 10 lat temu! Z tej okazji została zorganizowana oficjalna feta.

Miałem przyjemność brać udział w tej zacnej uroczystości, za co serdecznie dziękuję organizatorom!

Zapraszam do obejrzenia zapisu wykładu pod tutułem "Czym jest homunkulus?"

Get your own Virtual Classroom

UWAGA: Wykład rozpoczyna się od ok. 19 minuty. Po załadowaniu się pliku warto przewinąć suwak na linii czasu! Chyba, że ktoś przez prawie 20 minut chce obserwować, jak siedzę wsłuchany w ciszę...

Układ oddechowy - komplet prezentacji

2011-11-27T21:00:00.000+01:00

Zestaw rycin z podręcznika "Understanding human anatomy and physiology" wydawnictwa McGraw Hill dotyczący układu oddechowego.

Układ oddechowy (Prezentacja Power Point)

Bardzo lubię tę serię prezentacji ze względu na to, że zostały umieszczone w niej nieopisane ryciny. Można je wykorzystać do stworzenia własnej prezentacji, ze spersonalizowanymi podpisami.

Do tworzenia własnego atlasu można również wykorzystać stare ryciny:

Open publication - Free publishing - More anatomia

Anatomia Bochenka

2011-11-26T17:26:00.001+01:00

- Czym żywi się student medycyny?
-... Bochenkiem!

Czy klasyczny podręcznik anatomii człowieka, wykorzystywany przez pokolenia polskich lekarzy, dostępny może być legalnie w Internecie? Okazuje się, że niestety nie. Treść jest "chroniona prawem autorskim". "Chroniona" przed kim?

Jedna anatomia, różne podejścia do tematu
Zgodnie ze współczesnymi trendami, w dydaktyce anatomii nie zalecia sie nauczania anatomii opisowej, stosowanej w tym podreczniku. Sugeruje się, że nacisk kłaść się powinno albo na anatomię kliniczną, dla studiujących nauki medyczne, albo na anatomię czynnościową, dla studiujących nauki paramedyczne czy biologię. Nauczanie anatomii powinno być skierowane do ściśle określonego odbiorcy. I tak, podręczniki dla studiujących medycynę, fizjoterapię, radiologię czy pielęgniarstwo powinny być inaczej skonstruowane niż podręczniki dla studentów AWF-u, biologii czy kosmetologii. Wydaje się to truizmem, jednak w praktyce często wygląda to inaczej. Sugerowanie powyższego podrecznika dla studiujacych biologię czy też dietetykę, moim zdaniem, mija się z celem.

Współczesny podręcznik

Absolutnie nie chcę powiedzieć, że treść zawarta w "Anatomii człowieka" Bochenka jest "zła". Wrecz przeciwnie, jest bardzo dobra. To bardzo dobre źródło dla dokładnego, wiarygodnego opisu pomagającego rozstrzygnąć spory anatomiczne. Jednak książka ta nie spełnia wymogów stawianych przed współczesnym podręcznikiem, rozumianym jako narzędzie dydaktyczne dla studenta i prowadzącego. Dużym krokiem naprzód jest świetny podręcznik pod redakcją prof. Narkiewicza i prof. Morysia, łącznie z jego zapleczem internetowym.

A Wy z jakich podręczników korzystacie/korzystaliście? Proszę, wpiszcie w komentarzach kierunek studiów i obowiązkowy podręcznik anatomii.

Anatomia krtani

2011-11-22T19:19:00.001+01:00

Znakomita wizualizacja pomagająca wyobrazić sobie strukturę, relacje topograficzne i czynności krtani. A wszystko między innymi po to, że by się sprawnie komunikować.

Krtań (ang.)

Przesuwając suwakiem na zdjęciu rentgenowskim można "dobudowywać" poszczególne elementy składowe krtani. Starannie wykonane grafiki oraz dobrej jakości filmy to dodatkowe atuty strony. Zobaczyć można tu także interaktywne także animacje prezentujące działanie mięśni krtani na więzadła głosowe.

Gray's Anatomy - ryciny wydania archiwalnego

2011-11-11T02:11:00.001+01:00

Stare ryciny anatomiczne mają swój niezaprzeczalny urok. Czasami powodują uśmiech ze względu na "starodawną" stylistykę czy też nieaktualne mianownictwo, jednak posiadają ważny walor - starannego wykonania i odwzorowania rzeczywistości. Niejednokrotnie jednak są one lepsze od współczesnych przesadnie uproszczonych ilustracji zarówno z punktu widzenia merytorycznego jak i artystycznego.

Jedną z popularniejszych publikacji anatomicznych jest Anatomia Greya, po raz pierwszy wydana w połowie XIX w. Większość rycin z archiwalnego (choć nie pierwszego) wydania Anatomii Greya została zgromadzona w jednym miejscu i jest dostępna na stronie:
http://lolftp.com/gallery_pro/grays_anatomy/index_webstore.html

Poruszanie po galerii jest intuicyjne i bardzo wygodne. Po kliknięciu na rycinę możemy zobaczyć dobry jakościowo skan. Istnieje również możliwość zapisywania rycin o wysokiej rozdzielczości na dysku.

Ryciny te stosunkowo łatwo można przerobić w edytorze graficznym na indywidualny atlas lub fiszki.

Prezi - dynamiczne prezentacje

2011-10-25T09:26:00.000+02:00

Power Point (PP) jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych programów do tworzenia prezentacji. Większość prezentacji na Anatomicznym powstało właśnie w tym programie. Ale ma pewne ograniczenia - przede wszystkim jest bardzo statyczny, a nieumiejętne wykorzystywanie list spowodowało, że prezentacje PP uznawane są za nudne. Odpowiedzią na statyczne prezentacje PP jest sieciowa aplikacja Prezi.

http://prezi.com/index/

O tym, czym jest Prezi i jak go używać zobaczyć można w filmiku wprowadzającym (ang.)

Najbardziej podoba mi się możliwość hierarchizowania wiadomości. Najważniejsze z nich są widoczne na pierwszy rzut oka, a bardziej szczegółowe są ukryte. Pozwala to dostrzec, co jest ogółem a co mniej istotnym szczegółem. Nie da się tego łatwo osiągnąć w linearnych prezentacjach PP.

Możemy także prowadzić prezentacje nielinearne. W zależności od tego jak toczy się dyskusja w sali omawiamy poszczególne elementy zgodnie z oczekiwaniami uczestników, a nie według sztywnego szkieletu.

Nie bez znaczenia jest również fakt, że prezentacje niezwykle łatwo się publikuje. tu przykład podesłany przez Miłosza:

http://prezi.com/_toth2pu-co3/oddychanie-tlenowe-i-beztlenowe/

Oddychanie tlenowe i beztlenowe on Prezi

A może ktoś przygotuje prezentację anatomiczną?

Biodigital Human - kolejny trówymiarowy atlas w sieci

2011-09-16T17:29:00.000+02:00

Zwykle pisząc o ciekawych atlasach, programach anatomicznych dostępnych w sieci pojawia się przy nich znaczek dolara ($) oznaczają nic innego jak płatny dostęp. Tym razem będzie jednak inaczej... Biodigital Human należy do kategorii atlasów ładnych, użytecznych, a co najbardziej zaskakujące - bezpłatnych (przynajmniej jak na razie).

http://www.biodigitalhuman.com/

Obok programów Google Body Browser oraz Visible Body ($), to kolejne przydatne narzędzie w procesie poznawania budowy ludzkiego ciała.

Program jest tak nowoczesny, że nie toleruje starszych przeglądarek ani starszych kart graficznych. Najprawdopodobniej nie toleruje nawet starszych niż Windows 7 systemów operacyjnych. Przed rozpoczęiem instalacji rygorystycznie sprawdza zainstalowane komponenty. Niestety, może okazać się, że nasz sprzęt/oprogramowanie nie przejdzie pomyślnie testu wstępnego i nie będziemy mieli możliwości zapoznania się z zawartością tej strony. A jest na co popatrzeć!

Jak przystało na porządny projekt trójwymiarowej rekonstrukcji ludzkiego ciała każdą strukturę anatomiczną szczegółowo opisano (niestety, tylko po angielsku). Pierwsze wrażenie - bardzo dobry program!

Miłego przeglądania!

Radiopaedia - anatomia radiologiczna

2011-06-24T10:10:00.002+02:00

Epoka Web 2.0 ma to do siebie, że podstawą staje się komunikacja z innymi za pomocą komputera, a Internet staje się źródłem ogólnodostępnej wiedzy. Przykładem globalnego rozwiązania w typie Web 2.0 jest Wikipedia, która być edytowane przez każdego. Takie rozwiązanie ma to zarówno swoje dobre jak i złe strony. Dzisiaj więcej o stronach dobrych.

O tym, jak może wyglądać Internet w przyszłości pisałem w poście Agregatory wiedzy. Krokiem w tym kierunku jest coraz większa liczba stron internetowych tworzonych na zasadzie kolaboracji. O tym jak wygląda międzynarodowa współpraca profesjonalistów oparta na mechanizmie wiki możemy przekonać się na stronie Radiopaedia.org

Warto przejrzeć umieszczone tam przypadki kliniczne. Większość z nich jest opisana. Jeżeli ktoś nie zgadza się z autorem opisu może zostawić swój komentarz, który stać się może zalążkiem ciekawej i wartościowej dyskusji. A o to właśnie chodzi w idei Web 2.0! Ja mam wiedzę - dzielę się z nią z innymi - następuje korekta - otrzymujemy lepszy produkt - który, w zależności od warunków, potrzeb i odkryć, po raz kolejny może zostać zmieniony...

Bo wierzę, że uczymy się przez korektę błędów, a nie przez wchłanianie faktów.

Atlas anatomiczny Aclanda

2011-06-20T19:36:00.002+02:00

Pojawiło się nowe wydanie video-atlasu anatomicznego Aclanda (wspominałem już o nim we wpisach Atlas Aclanda oraz “Najlepsze atlasy anatomiczne w sieci”).

Ta wartościowa pozycja wydaje się niemal obowiązkowa na każdej wirtualne półce anatomicznej. Narracja, klarowne ujęcie tematu czy znakomicie przygotowane sekcje to elementy wyróżniające Atlas Aclanda.

W tej wersji dostępne są filmy o lepszej rozdzielczości

http://aclandanatomy.com/index.aspx

Atlas składa się z pięciu tomów:

I – Kończyna górna
II – Kończyna dolna
III – Tułów
IV – Głowa i szyja
V – Narządy wewnętrzne

Cena subskrypcji półrocznej jednego tomu to ok. 20$ za 6 miesięcy.

Mięśnie na iPadzie

2011-06-10T09:12:00.003+02:00

Ostatnio przyglądaliśmy się gadżeciarskiemu szkieletowi – teraz pora na mięśnie. Ta sama firma 3D4 Medical przygotowała także program do nauki układu mięśniowego.

Wirtualnym, w pełni trójwymiarowym modelem można swobodnie manewrować. Po kliknięciu na określony mięsień pojawia się jego nazwa i krótki opis. W praktyce wygląda to tak:

No tak, wiemy jak się dany mięsień nazywa. Teraz chcemy się dowiedzieć, jaka jest jego czynność. O tym możemy się dowiedzieć z programu iMuscle:

Jak widać przeciętny użytkownik siłowni ma dostęp do oprogramowania, o którym w edukacji można pomarzyć…

Szkielet na iPadzie

2011-06-09T15:47:00.001+02:00

"Dobry gadżet nie jest zły" - jak mówi stare przysłowie ludowe. A jest jeszcze lepszy kiedy ma znak nadgryzionego jabłka i dotyczy zagadnień anatomicznych. Jeśli doda się do tego trójwymiarowe, poruszające się elementy to sukces gwarantowany.

Firma 3D 4 Medical przygotowała taki to oto program do zabaw anatomicznych:

Zbiór prezentacji - Understanding Human Anatomy and Physiology

2011-06-09T12:02:00.001+02:00

Wydawnictwo McGraw Hill do swoich drukowanych książek dodaje stronę towarzyszącą ("companion web site"). Po zalogowaniu się na nią otrzymujemy mnóstwo dodatkowych interaktywnych opcji. Jednakże możliwe jest również korzystanie ze strony bez logowania się. Myślę, że to świetna zachęta do zakupu podręcznika, pokazując jedynie część możliwości dostępnych po wykupieniu całościowego dostępu.

Dzisiaj wybrałem stronę szczególnie ciekawą dla wzrokowców - z przepięknymi ilustracjami. W każdym rozdziale Wydawca udostępnia zbiór ilustracji ("Image library") w formie prezentacji Power Point. W tym przypadku jest to szczególnie wartościowe, ponieważ oprócz ilustracji podpisanych w j.angielskim mamy dostęp do "czystych" ilustracji - bez podpisów i kreseczek.

Niestety, licencja nie zezwala na ich stosowanie podczas zajęć - na każdej ilustracji wyraźnie zaznaczono "Premission required for reproduction or display". Pozwolenie uzyskuje się automatycznie po zatwierdzeniu tego podręcznika, jako podręcznika głównego prowadzonego przedmiotu. Na szczęście są udostępnione do użytku indywidualnego i można się nimi cieszyć poznając tajniki anatomii i fizjologii człowieka.

Ilustracje pochodzą z siódmego wydania "Mader's Understanding Human Anatomy and Physiology" autorstwa Susan Longenbaker.

http://highered.mcgraw-hill.com/sites/0073525626/sitemap.html

Primal Picture - Anatomy and Physiology

2011-06-07T10:38:00.004+02:00

Można śmiało powiedzieć, że firma Primal jest klasykiem na rynku komputerowych aplikacji służących uczeniu/nauczaniu anatomii. Sztandarowym produktem jest atlas trówymiarowy anatomii Primal Picture, dostępny na stronie www.anatomy.tv. Trzeba dodać - dostępny za opłatą.

Ciało możemy poznawać z różych punktów widzenia. I tak mamy anatomię topograficzną, podział według układów narządów, czy bardziej specjalistyczne pozycje: anatomia dla stomatologów czy chirurgów. Jest także obszerny dział dla fizjoterapeutów i sportowców.
Trójwymiarowe ciało, którym w miarę swobodnie możemy manipulować, jest odzwierciedleniem ciała człowieka, a nie modelu anatomicznego. Każda ze struktur jest precyzyjnie opisana. Pakiet zawiera również kolekcję filmów, rycin oraz animacji.

Klasyczność programu ma swoje odzwierciedlenie w trochę "ciężkiej" i wychodzącej z mody grafice oraz problemach ze sterowaniem modelami. Widać jednak, że firma pracuje nad unowocześnieniem programu oferując moduł 3D Real-time Viewers.

Jak to działa można przekonać się użwając tej DEMONSTARCJI.

Nowością jest pakiet przeznaczony do nauki fizjologii, a dostępny na stronie: http://www.primalonlinelearning.com/default.aspx

Tam także można zobaczyć film promujący ten produkt.

Dostęp do bazy w polskich bibliotekach (lista z pewnością niepełna):

Unaczynienie kończyny górnej - ćwiczenia po angielsku

2011-06-06T15:17:00.001+02:00

Z ogónym schematem unaczynienia tętniczego kończyny górnej zapoznać się można w prezentacji 4.B. Główne naczynia krwionośne kończyny górnej. Dzisiaj skupimy się na nauce mianownictwa anglojęzycznego.

POZIOM: 2

Zadania udostępnia wydawnictwo McGraw Hill.

Zadanie 1. Główne tętnice kończyny górnej - widok od przodu

Głównym naczyniem dostarczającym krew do kończyny górnej jest t. podobojczykowa subclavian a. Kończy się ona umownie na zewnętrznym brzegu żebra pierwszego i odtąd nazywana jest t. pachową axillary a. Na wysokości brzegu dolnego m. piersiowego większego/m. najszerszego grzbietyu zmienia ona nazwę na tętnicę ramienną brachial a. W dole łokciowym oddaje dwie główne gałęzie: od strony bocznej (kciuka) t. promieniową radial a. a od strony przyśrodkowej (palca małego) t. łokciową ulnar a. Ta pierwsza zazwyczaj tworzy łuk dłoniowy głęboki deep palmar arch, a ta druga łuk dłoniowy powierzchowny superficial palmar arch. Mniejsze gałęzie zaopatrujące palce noszą miano tętnic dłoniowych palców palmar digital arteries, przy czym do kciuka dochodzi t. własna kciuka principal artery of thumb. Tak prezentuje się główny schemat unaczynienia kończyny górnej.

Przyjrzyjmy się teraz mniejszym gałęziom:
Tylną część barku zaopatruje t. okalająca ramię circumflex humeral a., natomiast tylną część ramienia zaopatruje t. głęboka ramienia deep brachial a. Grupa tętnic tworzy zespolenia wokół stawu łokciowego, z czego na rycinie zaznaczone są dwie t. wstępujące łokcia - promieniowa i łokciowa radial reccurent a. and ulnar reccurent a. Od tętnicy łokciowej odchodzi króka t. międzykostna wspólna (nie zaznaczona na rycinie) dająca dwie gałęzie końe: t. międzykostną przednią anterior interosseus a. i t. międzykostną tylną (niewidoczna).

Zadanie 2. Schemat unaczynienia kończyny górnej

Wirtualny kręgosłup - odcinek lędźwiowy

2011-06-03T15:04:00.000+02:00

Ciekawa prezentacja dotycząca odcinka lędźwiowego kręgosłupa.
Interaktywny, trójwymiarowy model znakomicie prezentuje anatomię tego odcinka.

http://pie.med.utoronto.ca/VSpine/VSpine_content/assets/applications/virtualSpine/LumbarAnatomy.htm

Kręgi lędźwiowe, mięśnie, więzadła, stawy... a wszystko po to, aby precyzyjnie dokonać punkcji

http://pie.med.utoronto.ca/VSpine/VSpine_content/assets/applications/lumbarUltrasound/index.htm

Anatomia układu nerwowego: komplet prezentacji

2011-05-29T11:17:00.002+02:00

Jednym z najpopularniejszych wpisów na blogu jest zbiór prezentacji dotyczący układu ruchu. Dzisiaj kontynuacja tego wątku: zbiór prezentacji układu nerwowego. To naprawdę imponująca kolekcja!

Prezentacje pochodzą z darmowej strony Wydawnictwa McGraw Hill. Warto wziąć pod uwagę wielkość pliku (ok. 45 MB) i uzbroić się w cierpliwość przy jego ściąganiu.

POZIOM: 2

Rdzeń kręgowy i sploty somatyczne
W prezentacji: odcinki rdzenia kręgowego, osłonki rdzenia kręgowego, najważniejsze drogi rdzeniowe, nerw rdzeniowy, zwój rdzeniowy, sploty somatyczne, dermatomy, włókna intrafuzalne, łuk odruchowy, uszkodzenia rdzenia kręgowego.

Mózgowie i nerwy czaszkowe
W prezentacji: rozwój OUN, opony mózgowia, krążenie płynu mózgowo-rdzeniowego, nerwy czaszkowe: miejsca wyjścia, przekroje pnia mózgowia, układ siatkowaty, móżdżek, wzgórze, podwzgórze, kresomózgowie, przekroje czołowe, budowa histologiczna kory mózgu, układ limbiczny, sen, obszary funkcjonalne kory mózgu, najważniejsze drogi wstępujące, tabele: zakres unerwienia poszczególnych nerwów czaszkowych.

Autonomiczny układ nerwowy
W prezentacji: unerwienie serca, porównanie układu nerwowego autonomicznego i somatycznego, łuk odruchowy autonomiczny, najważniejsze sploty i zwoje jamy brzusznej, nadnercza, układ przywspółczulny, wpływ układu autonomicznego na źrenicę i naczynia krwionośne.

Narządy zmysłów
W prezentacji: receptory skóry, transmisja bodźca nocyceptywnego, ból przeniesiony, anatomia i fizjologia zmysłów: węch, słuch, równowaga, wzrok.

To zbiór bardzo dobrych rycin opisanych w języku angielskim. Stworzone są dla rocznego kursu anatomii, który w mojej klasyfikacji odpowiada poziomowi 2, ale także zbiór najważniejszych elementów dla poziomu 3.

Polecam także posty na blogu Anatomiczny oznaczone jako Mózgowie

Efektywnej nauki!

Nerki: poziom 3

2011-05-28T16:10:00.000+02:00

Przeglądając poprzedniego posta dotyczącego układu moczowego, jeden z czytelników zadał mi pytanie: czym różni się ten poziom od poziomu np. 3?

Postaram się pokazać jaka jest różnica między tymi poziomami, prezentując zagadnienia dotyczące nerek, które uważam za odpowiednie dla poziomu 3.

Warto umieć:

Nerki

Opisać szczegółowo kształt i położenie nerki lewej i prawej, wskazując na prawidłowe i patologiczne zmiany ich położenia
Na wszystkich powierzchniach każdej z nerek wyznaczyć pola przylegania do innych struktur anatomicznych
Wyjaśnić mechanizmy przytrzymujące nerkę w określonej pozycji
Wyjaśnić możliwe drogi dojścia chirurgicznego do nerek
Opisać szczegółowo krążenie krwi w nerce
Opisać szczegółową drogę moczu w nerce
Opisać możliwe drogi spływu chłonki z nerek
Poprowadzić impuls nerwowy z oraz do nerek oraz wyznaczyć pola bólu przeniesionego
Wyjaśnić czynności nerek w powiązaniu z budową makroskopową i mikroskopową
Opisać najważniejsze formy patologiczne nerek
Rozpoznawać struktury anatomiczne nerki na preparatach anatomicznych, urogramach, obrazach tomografii komputerowej oraz rezonansu magnetycznego

Obowiązuje mianownictwo binominalne.

Układ moczowy: warto wiedzieć, warto zrobić

2011-05-27T10:31:00.007+02:00

Moja przygoda z edukacją rozpoczęła się od układu moczowego. Może bardziej poprawnie - przygoda z dydaktyką. A to dlatego, że pierwszą lekcją, którą prowadziłem w liceum był właśnie układ moczowy. Trudna sprawa...
Ale koniec wspomnień (traumatycznych) - czas na zadania dotyczące układu moczowego.

POZIOM: 1.

Warto umieć:

A. Układ moczowy

Scharakteryzować czynności układu moczowego
Rozpoznawać poszczególne struktury układu moczowego na schematach, modelach
Porównać budowę układu moczowego żeńskiego i męskiego
Opisać proces mikcji oraz wyjaśnić w jaki sposób jest kontrolowany

B. Nerki

Opisać położenie nerek
Opisać strukturę makroskopową nerki
Powiązać strukturę makroskopową nerki z jej strukturą mikroskopową oraz funkcjami.
Zilustrować drogę krwi przez nerkę
Zilustrować lokalizację pól bólu przeniesionego z nerki oraz wyjaśnić mechanizm ich powstawania
Wyjaśnić proces powstawania kamieni nerkowych oraz ich wpływ na funkcjonowanie nerek

C. Moczowody

Opisać budowę mikroskopową moczowodu
Zlokalizować naturalne zwężenia moczowodu

D. Pęcherz moczowy

Porównać położenie pęcherza moczowego u mężczyzny i kobiety
Rozpoznawać części anatomiczne pęcherza moczowego
Opisać budowę histologiczną ściany pęcherza
Wyjaśnić pochodzenie i pierwotną funkcję więzadła pępkowego pośrodkowego

E. Cewka moczowa

Wyjaśnić pochodzenie nazw poszczególnych części cewki moczowej męskiej
Porównać przebieg i ujścia cewki moczowej żeńskiej i męskiej

Warto zrobić:

Ćwiczenia z angielskiego

anatomia nerki (ang.)
Na rycinie widoczna jest nerka kidney lewa - rozpoznać to można po wzajemnym położeniu moczowodu i naczyń krwionośnych zaopatrujących nerkę. Patrząc od przodu najbardziej powierzchownie leży żyła nerkowa renal vein, za nią tętnica nerkowa renal artery, a najbardziej z tyłu moczowód ureter. Tu sytuacja jest odwrotna, więc wnioskuję, że jest to widok od tyłu ;).
Fasolowatego kształtu nerka pokryta jest powięzią nerkową renal capsule. Wyróżnia się jaśniejszą korę renal cortex i ciemniejszy rdzeń renal medulla. Warto zauważyć, że rdzeń tworzą trójkątne na przekroju piramidy nerkowe renal pyramids. Jaśniejsze słupy nerkowe renal columns między nimi zalicza się również do kory nerki. Na szczycie piramidy zlokalizowane są ujścia kanalików końcowych i tworzą tzw. brodawkę nerkową renal papilla. Stąd mocz trafia do kielicha mniejszego minor calyx, następnie do kielicha większego major calyx i do miedniczki nerkowej renal pelvis. Ta ostatnia bez wyraźnej granicy przechodzi w moczowód ureter.

anatomia układu moczowego (ang.)
Układ moczowy tworzą parzyste nerki kidneys oraz moczowody ureters uchodzące do nieparzystego pęcherza moczowego urinary bladder. Mocz wydalany jest z pęcherza poprzez cewkę moczową urethra. Proste!
Warto zwrócić uwagę na położenie nerek względem aorty aorta oraz żyły głównej dolnej inferior vena cava.

Własny atlas
Jako fan starodawnych rycin anatomicznych przygotowałem również i na tę okazję atlas do własnego pokolorowania i oznaczenia.

Open publication - Free publishing - More anatomia

Jeżeli powyżej nic się nie wyświetla, to warto skorzystać z poniższego linka:
Atlas - układ moczowy

Położenie nerek
Tego zadania nie da się zrobić samodzielnie! Po prostu trudno rysować sobie na plecach i podziwiać to, co powstało... Ale do rzeczy: zadanie polega na wyznaczeniu najbardziej prawdopodobnej lokalizacji nerki prawej i nerki lewej. Używając farb do twarzy (takich dziecięcych), pisaka do białych tablic lub kredki do powiek wyznacza się na plecach wolontariusza położenie wyrostków kolczystych 11 i 12 kręgu piersiowego. To ułatwi zlokalizowanie żebra 11 i 12. Warto też zaznaczyć obustronnie grzebień biodrowy.

Więcej informacji na rycinach z kolekcji University of Minnesota:

http://msjensen.cehd.umn.edu/webanatomy_archive/Images/Urinary/default.htm

Myślę, że większość z Was będzie zdziwiona, jak wysoko położone są nerki!

Modele anatomiczne
Niewielka kolekcja zdjęć modeli anatomicznych dostępna jest na fanpejdżu bloga Anatomiczny

Układ moczowy - repozytorium plastików

Cynaderki
Kiedy już teoretycznie opanujemy materiał dotyczący nerek warto zaopatrzyć się w... świńskie nereczki u rzeźnika (najbliższego). To jedna z najlepszych pomocy dydaktycznych. Warto przyjrzeć się powięzi nerkowej, naczyniom krwionośnym, miedniczce nerkowej i moczowodowi. Można spróbować oddzielić tę powięź od kory nerki. Można spróbować oszacować, czy nerka jest prawa czy lewa. Jedną nerkę warto przekroić w płaszczyźnie czołowej, a drugą w płaszczyźnie poprzecznej i spróbować się dopatrzeć kory i rdzenia.
Koszt tego zadania to ok. 2zł.

Zajęcia dodatkowe

2011-05-23T20:07:00.000+02:00

Zajęcia na życzenie? Czemu nie! Od tego są studia, aby eksplorować i drążyć ciekawe tematy, a nie tylko pochłaniać wiedzę.

Jak to wygląda?
Zajęcia można podzielić na dwie kategorie: zajęcia "programowe" lub zajęcia "dodatkowe".

1. Zajęcia programowe, czyli zajęcia niezbędne do "przerobienia" (lecz również dobrowolne!), będące esencją danego kursu
2. Zajęcia dodatkowe, czyli zajęcia wynikające potrzeb zgłoszonych przez studentów lub wyłącznie z mojej pomysłowości.

Mamy problem!
Załóżmy sytuację, że 10 studentów podpisało się pod mailową prośbą o wyjaśnienie pewnych problemów. W takiej sytuacji mogę zarezerwować salę, przygotować wszystkie niezbędne materiały oraz zaproponować czas, który wszystkim pasuje i... umawiamy się na spotkanie.

Spotykamy się, wyjaśniamy sobie problemy i... wszyscy są szczęśliwi. Studenci, bo mogli skonsultować swoje problemy oraz ja, bo im pomogłem oraz dodatkowo wlicza się to w moje nadgodziny.

Zobaczcie, jakie to ciekawe...
Jest taki zakres wiedzy czy umiejętności, który nie jest obowiązkowy dla danego kursu, ale jest ciekawy. Ciekawy dla prowadzącego i może być potencjalnie ciekawy dla studentów.

Ogłaszam więc w Internecie, że organizuję takie a takie zajęcia. W opisie przedstawiam cel zajęć oraz potencjalne zyski z tego rodzaju wiadomości. Chętni, używając systemu komputerowego, zapisują się na zajęcia, które odbędą się jedynie wówczas, kiedy zgłosi się min. 10 osób (na tydzień przed ich rozpoczęciem). Oczywiście mogę również określić maksymalną liczbę uczestników danych zajęć - np. 15. Jeżeli zgłosi się więcej osób, to automatycznie wpisywani są oni na listę rezerwową. Duże zainteresowanie może być podstawą do powtórzenia danych zajęć. I znowu wilk syty i owca cała!

Oceń mnie!
Tak, tak... świat stanął na głowie i oceny za zajęcia są wystawiane prowadzącemu! Jest to ocena opisowa: podobało mi się, bo...,
nie podobało mi się, bo...
Mam zupełnie neutralny stosunek do zajęć.

Na podstawie tej informacji zwrotnej mogę poprawiać dane zajęcia w przyszłości. A potencjalni studenci mogą sprawdzić, czy warto zapisać się na dane zajęcia.
Nie ma co myśleć, że studenci wybierają tylko tych "dobrotliwych" prowadzących. Wcale nie! Wybierają tych, którzy mogą przekazać im wartościową wiedzę i umiejętności, nawet jeżeli zajęcia te są trudne (ale nie niezrozumiałe!). W końcu studia to inwestycja, za którą się płaci (niemałe) pieniądze.

Korzyści dla uczelni
Z tych zajęć czerpie korzyści i trzecia strona - uczelnia. Bo zadowolony pracownik + zadowolony student są podstawą dobrej uczelni.

Ilustracje anatomiczne

2011-05-20T18:33:00.001+02:00

Jednym ze skuteczniejszych sposobów uczenia się anatomii jest własnoręczne podpisywanie ilustracji. Szczególnie przydatne jest to dla osób, które określam jako "Dotykacze".

Dla nich również przydatne jest własnoręczne kolorowanie rycin. Dlatego ciekawą propozycją wydaje się kolekcja rycin do kolorowanie przygotowana przez pracowników University of Minnesota

http://msjensen.cehd.umn.edu/imagebank/

Licencja pozwala również na bezpłatne wykorzystywanie rycin do celów edukacyjnych.

Poziom: 1

Egzaminy

2011-05-14T16:02:00.002+02:00

Czas egzaminów semestralnych już się rozpoczął. W związku z tym chciałbym przeprowadzić prostą ankietę.
Oceń przedstawione egzaminy z fizjologii człowieka.

A. Pisemny - test typu “rekin” Egzamin
B. Pisemny - pytania “saperskie” (50% przeżyje) Egzamin
C. Ustny “U Dziadka” Egzamin
D. Ustny “U Żylety”

Jak subiektywnie oceniasz każdy z egzaminów?
W polu oceny możesz również wpisać swoje uzasadnienie.

Bezpośredni link do ankiety:
http://www.kwiksurveys.com?s=NKJEJN_b2b99f8d

Staw łokciowy - ćwiczenia po angielsku

2011-05-13T19:39:00.003+02:00

Staw łokciowy Elbow joint jest stawem złożonym – co przez to rozumiemy dowiedzieć się można w prezentacji1.C. Ogólna charakterystyka połączeń kości. Powierzchnie stawowe utworzone są przez kość ramienną humerus, kość promieniową radius i kość łokciową ulna. To bardzo skomplikowany staw, gdyż składa się z trzech stawów, tyle że wszystkie one posiadają wspólną jamę i torebkę stawową. Tak więc w skład stawu łokciowego wchodzi staw ramienno-promieniowy, staw ramienno-łokciowy oraz staw promieniowo-łokciowy bliższy.
POZIOM: 2
Wszystkie ryciny udostępnia na swojej stronie wydawnictwo McGraw Hill.

Zadanie 1.

Staw łokciowy. Widok od przodu.
Na rycinie widoczny jest staw łokciowy z torebką stawową joint capsule oraz więzadłami wspomagającymi: więzadłem pobocznym promieniowym radial collateral ligament (rozpiętym pomiędzy nadkłykciem bocznym kości ramiennej lateral epicondyle, a więzadłem pierścieniowatym kości promieniowej annular ligament) i więzadłem pobocznym łokciowym ulnar collateral ligament (które łączy nadkłykieć przyśrodkowy kości ramiennej medial epicondyle z kością łokciową ulna). Zaznaczono również koniec dalszy ścięgna mięśnia dwugłowego ramieniabiceps brachii tendon przyczepiający się do kości promieniowej radius.

Zadanie 2

Przekrój przez staw łokciowy. Widok od strony łokciowej.
W takim ujęciu bardzo dobrze widoczny jest jeden z elementów składowych stawu łokciowego – staw ramienno-łokciowy. Przekrój wykonany jest dokładnie przez kość ramienną oraz kość łokciową, przy czym znakomicie widoczna jest torebka stawowa joint capsule oraz wyrostek dziobiasty kości łokciowej coronoid process i wyrostek łokciowy olecranon. Panewka i główka (nie wiem dlaczego nazwana tu trochlea?) pokryte są chrząstką stawową articular cartilage. Zaznaczony jest również uchyłek jamy stawowej tworzący kaletkę łokciową olecranon bursa.

Zadanie 3

Staw łokciowy - widok od strony łokciowej.
Na tej rycinie, podobnie jak na poprzednich widać trzy kości tworzące staw łokciowy: kość ramienną humerus, kość promieniową radius i kość łokciową ulna. Zaznaczono wyrostek dziobiasty kości łokciowej coronoid process. Na nienaruszonym stawie, pokrytym torebką stawową joint capsule, warto zwrócić uwagę na kształt więzadła pobocznego łokciowego ulnar collateral ligament. Oprócz miejsca przyczepu ścięgna mięśnia dwugłowego ramienia tendon biceps brachii na kości promieniowej zaznaczono także miejsce przyczepu ścięgna mięśnia trójgłowego ramienia tendon triceps brachii na wyrostku łokciowym kości łokciowej na wysokości którego tworzy się kaletka łokciowa olecranon bursa. Wokół kości promieniowej okręca się więzadło pierścieniowate kości promieniowej annular ligament.

Zadanie 4

Staw łokciowy – widok od strony promieniowej.
Kość ramienna humerus i kość promieniowa radius w widoku od boku są na pierwszym planie, natomiast w głębi widoczna jest kość łokciowa ulna. Torebka stawowa joint capsule wzmocniona jest więzadłem pobocznym promieniowym radial collateral ligament, które rozpięte jest między nadkłykciem bocznym kości ramiennej a kością promieniową. Widoczne jest także więzadło pierścieniowate kości promieniowej annular ligament. Tu także zaznaczono ścięgno mięśnia dwugłowego ramienia tendon biceps brachii, które częścią stawu łokciowego nie jest.

Wirtualna operacja

2011-05-08T21:38:00.003+02:00

Na dobry początek tygodnia można sprawdzić swoje siły w grze medycznej. Link podesłał Jacek - dziękuję.

Złamanie kości promieniowej

Tłumaczenie trochę kuleje, ale nie mogłem się powstrzymać od umieszczenia wersji polskojęzycznej.

Watro także zobaczyć wpisy:
Wirtualny pacjent
Wirtualna klinika

Serce–ćwiczenia po angielsku

2011-05-08T10:17:00.001+02:00

Najważniejszy narząd śródpiersia środkowego jest wdzięcznym obiektem do uczenia się anatomii. Proponowany zestaw ćwiczeń pozwoli sprawdzić wiedzę z zakresu mianownictwa anglojęzycznego dotyczącego anatomii serca.

Ćwiczenia pochodzą ze strony Wydawnictwa McGraw Hill.

POZIOM: 2

Powierzchnia zewnętrzna serca – widok od przodu

Powierzania zewnętrzna serca – widok od tyłu

Przekrój czołowy serca 1 – widok od przodu

Przekrój czołowy serca 2 – widok od przodu

Zobacz również prezentacje:

Sercu można również przyjrzeć się szczegółowo na jego modelu.

Piękno ludzkiego ciała

2011-05-07T13:14:00.005+02:00

Ciało ludzkie jest piękne! To truizm, ale warto zastanowić się trochę głębiej nad tym stwierdzeniem. Pomóc mogą w tym filmy dokumentalne, które w przystępny sposób opowiadają o anatomii, fizjologii czy embriologii. szczególnie polecam trzy dokumenty popularnonaukowe, dzięki którym można (również na nowo) przekonać się, że ciało jest piękne! Te filmy mogą być również znakomitą pomocą dydaktyczną.
POZIOM: 0
POZIOM: 1

Inside the Human Body
Ostatnio BBC rozpoczęło emisję dokumentu "Inside the Human Body". Niestety, dostępny jest jedynie fragment na YouTube pokazujący drogę plemników do komórki jajowej. Warto zwrócić uwagę na oszałamiającą grafikę oraz patetyczną muzykę. Zamiast sterylnego opisu w podręczniku mamy ciekawe widowisko! Premiera tego filmu miała miejsce zaledwie 2 dni temu, 5 maja 2011 roku.

Możemy także przyjrzeć się znakomitej animacji prezentującej kształtowanie się twarzy.

Wygląda to naprawdę imponująco!

Wonders of the human body

Ciekawa jest również seria "Wonders of the human body", również zrealizowana przez BBC. Jako zapowiedź tego, o czym oraz w jaki sposób opowiada warto zobaczyć poniższy fragment o mózgowiu:

Granice Ludzkich Możliwości
Amerykańska produkcja "The human body", przetłumaczona na polski i prezentowana na Discovery Science pod tytułem "Granice ludzkich możliwości", w pierwszym odcinku skupia się przede wszystkim na wyjaśnieniu współzależności między układem ruchu a układem nerwowym.

Ciekawe filmy
Filmy popularnonaukowe dotyczące anatomii i fizjologii emitowane były również na polskojęzycznych kanałach tematycznych.

Discovery - Tajemnice snu. Rozmarzony mózg.
TVP 2 - Człowiek niezwykła maszyna
Planete - Jak zbudowany jest mózg
Knowledge - Ludzki umysł

Film jako narzędzie dydaktyczne
Popularnonaukowe filmy dokumentalne oczywiście nie mogą być jedynym źródłem informacji anatomicznej, ale mogą być znakomitym wprowadzeniem do danego zagadnienia. Badania pokazują, że pokazanie filmu w trakcie wykładu znakomicie wpływa na zwiększenie uwagi słuchaczy. Prezentacja dynamicznego obrazu połączonego z ciekawym podkładem muzycznym może być silnym bodźcem wyzwalającym zainteresowanie przedmiotem. Od zainteresowania już tylko niewielki krok do łatwego i efektywnego uczenia się. A czyż nie o to chodzi?

Staw ramienny - ćwiczenia po angielsku

2011-05-05T10:42:00.001+02:00

Jednym ze sposobów podziału połączeń kości jest podział na połączenia wolne i ścisłe (wiecej na temat tego podziału można dowiedzieć się z prezentacji 1.C. Ogólna charakterystyka połączeń kości). Połączenia wolne to połączenia maziowe, czyli stawy. Dzisiaj proponuję zapoznanie się z anglojęzyczną nomenklaturą związaną ze stawem ramiennym.

POZIOM: 2

Na początek ćwiczenie wprowadzające
Budowa typowego stawu

Widok od przodu
Staw ramienny 1
Staw ramienny 2

Widok od boku
Staw ramienny 3
Staw ramienny 4

3.A. Obwodowy układ nerwowy - wprowadzenie

2011-04-21T10:57:00.001+02:00

Kolejna prezentacja z zakresu kursu podstawowego anatomii. Tym razem wprowadzenie do zagadnień związanych z obwodowym układem nerwowym.

Aby w pełni zrozumieć te zagadnienia należy uwzględnić podział anatomiczny oraz czynnościowy układu nerwowego. Warto przyjrzeć się morfologii typowego nerwu obwodowego oraz zastanowić się nad istotą łuku odruchowego.
Prezentacja ta może okazać się również przydatna dla maturzystów.

POZIOM: 1

Obwodowy układ nerwowy- wprowadzenie

View more presentations or Upload your own.

Wszystkie prezentacje w tej serii oznaczone są tagiem "Kurs anatomii".

RTG kończyny górnej

2011-04-20T15:46:00.002+02:00

Co ciekawego można zobaczyć na zdjęciach rentgenowskich kończyny górnej? Na przykład to:

POZIOM: 1

Prezentacje wykonane na materiałach dostępnych w w programie Anatomy and Physiology Revealed przy użyciu programu Screenr.

Model serca

2011-04-19T11:04:00.002+02:00

Modele anatomiczne są cenną pomocą w studiowaniu anatomii. Uważam, że dobry model jest lepszy od bardzo dobrej ilustracji, chociażby ze względu na łatwość w ogarnięciu budowy trójwymiarowej. Generalnie modele anatomiczne są drogie, chociaż czasami są... przerażają drogie. (Tu wspomnę o modelu muskulatury człowieka wartości, bagatela, 60 000 zł). Z tej przyczyny właściciele modeli niezbyt chętnie je udostępniają. Warto mieć również na uwadze wartość tego kawałka plastiku" pracując z nim.

Na stronie na Facebooku rozpocząłem pracę nad projektem "Repozytorium plastików", czyli zbiorem zdjęć najciekawszych i najpopularniejszych modeli anatomicznych. O tym, co można z nimi zrobić - już niedługo!

Wpadł mi teraz do głowy pomysł komercyjnej wypożyczalni modeli. Mógły okazać się ciekawym rozwiązaniem. Zamawiasz na telefon coś takiego, płacisz symboliczne 5 zł na dzień wypożyczenia i korzystasz do woli... Chociaż nie wiem, czy to by się opłacało prowadzącemu.

Na szczęście producenci modeli anatomicznych mają do zaoferowania całkiem ciekawą propozycję: możliwość wirtualnego przeglądania oferowanych przez siebie modeli. Pokażę to na przykładzie popularnego modelu serca firmy 3B Scientific.

Na zajęciach pracowałeś z modelem serca. Niestety, umknął Ci pewien szczegół i chciałbyś go ponownie dokładnie zanalizować. Co zrobić?

1. Możesz zobaczyć zdjęcia modeli na stronie producenta. Są tu zarówno zdjęcia całego modelu jak również i poszczególnych jego części.

Wiele modeli ma zestaw kilku zdjęć, pokazujących poszczególne części.

2. Wielu modelom można przejrzeć się bardzo szczegółowo używając funkcji "Zoom"

Szczegółowy widok zastawki pnia płucnego na popularnym modelu.
Skala powiększenia jest imponująca!

3. A jeżeli chcesz przyjrzeć się stosunkom topograficznym w trójwymiarze, to można wejść na link z animacją i dowolnie sterować modelem w środowisku trójwymiarowym.

Należy jednak mieć na uwadze, że środowisko wirtualne NIE ZASTĘPUJE pracy z modelem. Jest tylko dodatkową możliwością pracy z nim.

Propozycja zastosowania
To ciekawe rozwiązanie dla prowadzących zajęcia. Na tydzień przed zajęciami, w ramach przygotowań do ćwiczeń, można podać link do tej strony i "oswoić" studentów z konkretnym modelem. Także po ćwiczeniach studiujący będą wiedzieli, gdzie (w razie jakichkolwiek wątpliwoiści) można zajrzeć i sprawdzić.

Oczywiście uważam, że najlepszym rozwiązaniem (z punktu widzenia dydaktyki) jest udostępnianie modeli na takiej samej zasadzie jak udostępnia się książki w czytelni. W wyodrębnionym pomieszczeniu - "Modelarni", po otwarciu czipową legitymacją drzwi, pod czujnym okiem kamery rejestrującej swobodnie można korzystać z tych dobrodziejstw. W razie uszkodzenia - wiadomo do kogo się zwrócić.

Układ oddechowy - ryciny.

2011-04-18T15:28:00.000+02:00

Po mini-atlasie anatomicznym kończyny górnej i kończyny dolnej prezentuję kolejny mini-atlas dotyczący układu oddechowego.

Open publication - Free publishing - More anatomia

Układ oddechowy

Ryciny pochodzą z dwóch "starożytnych" podręczników z początku wieku XX. Ale są jak najbardziej aktualne! Może technika wykonania wygląda trochę "oldskulowo", jednak nie umniejsza to ich wartości merytorycznej. Powiem nawet, że przewyższają wiele współczesnych rycin w zakresie precyzji wykonania.Korzystając z możliwości technicznych można je raz jeszcze ożywić i uczynić użytecznymi.

Zbiór ten nadaje się do wydrukowania i własnoręcznego oznaczania.

Wirtualna klinika - uszkodzenia mięśni, więzadeł i nerwów

2011-04-17T18:25:00.002+02:00

Jak używać wiedzy anatomicznej do rozwiązywania problemów klinicznych? Można to robić za pomocą wirtualnych pacjentów lub wirtualnych klinik. Jak działa taka klinika? Wystarczy wejść na stronę:

http://img.uoregon.edu/clinical_logic/main.html

i zacząć badać pacjentów z problemami układu ruchu!

Na pierwszy rzut oka animacja ta wygląda jak kreskówka z Cartoon Network, ale pod tą zabawną przykrywką mieści się ważne narzędzie dydaktyczne. Ważne, bo pokazuje praktyczne zastosowanie podstawowych testów medycznych osadzone w realnym kontekście. Są więc dialogi, demonstracje procedur oraz testy sprawdzające. I co najważniejsze - realnie pokazuje miejsce anatomii w przyszłej pracy.
Można również kilkukrotnie i bez szkody dla pacjenta przyjrzeć się wybranym procedurom:
http://img.uoregon.edu/clinical_logic/

Można także posłuchać wypowiedzi autorki tego programu.

Pytania otwarte w anatomii–analiza

2011-04-16T17:12:00.006+02:00

To, w jaki sposób został skonstruowany zaproponowany poprzednio test nie jest kwestią przypadku. Jest odzwierciedleniem ostatnio bliskiego mi poglądu, że nauczanie przedmiotów podstawowych powinno iść w kierunku ich odteoretyzowania i nacisku na praktyczne zastosowanie, zmiany ciężkości prowadzenia zajęć z wykładania na ich współtworzenie oraz z autorytatywnego oceniania na recenzowanie dokonań.

Postaram się opisać każdy jego element i skomentować jego znaczenie oraz dla porównania podać przykłady typowych pytań.

Forma zadania

Zadanie było w formie testu “krótkiej odpowiedzi”. Jest to przeciwieństwo testu zamkniętego, z jedną lub kilkoma odpowiedziami prawidłowymi, które należy wybrać pośród odpowiedzi błędnych (dystraktorów).
Uważam, że testy otwarte lepiej sprawdzają to, co mają sprawdzać. Nie ma tu tyle miejsca na łut szczęścia (“zaznaczę wszystkie A powinno być dobrze”), a dodatkowo liczy się także sposób formułowania odpowiedzi. Testy otwarte są także bardziej skupione na wykonującym test, a nie na układającym go. To nie tylko mechaniczne zaznaczenie cyferki/literki na arkuszu odpowiedzi. Dodatkowo przy testach zamkniętych istnieje wewnętrzna pokusa układającego do tworzenia zawiłych dystraktorów. I kto tak naprawdę najwięcej angażuje się przy tego typu teście? Wydaje mi się, że niestety, prowadzący – a przecież nie o to chodzi.

Konstrukcja testu

Każdy z elementów testu jest źródłem informacji o wymaganiach i celach do osiągnięcia. Ten test nie jest “testem sumatywnym”, przydzielającym określoną liczbę punktów i określający zdany/niezdany ("na ocenę"), lecz powinien być traktowany jako “formatywny” – czyli informujący co już osiągnąłem i co muszę zrobić (recenzja prowadzącego). Warto zauważyć, że w tym momencie prowadzący nie jest "nad", ale stoi "obok", tak jak na rycinach w tym wpisie o wykładach.

1. Tytuł testu.Precyzuje zakres.
“Unerwienie kończyny górnej”.
2. Tytuł zadania. Precyzuje tematykę.
Zespół cieśni nadgarstka
Oba tytuły są jednocześnie informacją w jakim zakresie należy udzielić odpowiedzi.
3. Opis sytuacji.
Starałem się dobrać sytuację życiową, prawdopodobną. Taką, z którą można spotkać się w życiu codziennym i w praktyce zawodowej.
To ważny element pytania. Celem opisu jest jego uprawdopodobnienie i oderwanie od “czystej akademickości”.
4. Polecenia.
Do nakreślonego uprzednio zakresu mogę napisać polecenia. Mamy trzy pytania o niejednakowej wartości:
Polecenie 1
“Wymień wszystkie osłabione mięśnie w opisanym przypadku.”
Sprawdza ono wiadomości z zakresu unerwienia ruchowego nerwu pośrodkowego. Nigdzie nie pada nazwa nerwu. Trzeba wiedzieć, że chodzi o nerw pośrodkowy, informację o tym otrzymam pośrednio analizując odpowiedź. I trzeba znać jego zakres unerwienia ruchowego na ręce.
Inaczej pytanie można by zadać w taki sposób:
“Podaj nazwy mięśni ręki unerwianych przez nerw pośrodkowy”
Jedno i drugie pytanie dotyczy tego samego. Odpowiedzi na te pytania są identyczne. Ale to dwa różna pytania! Pierwsze z nich skupia się na praktycznym myśleniu o danym problemie. Bardziej tak jak w życiu. Pytanie drugie jest czysto opisowym odtworzeniem faktów. Teoretyczne.
Wartość tego pytania jest niewielka. To czyste odtworzenie informacji. Więcej o Wartościowaniu pytań w tym wpisie.
Sposób formułowania pytań jest ważną informacją dla zdających o tym, czego się od nich oczekuje.
Polecenie 2
Porównaj zakres osłabionego czucia możliwy do zaobserwowania w powyższym przypadku oraz w przypadku uszkodzenia tego samego nerwu w okolicy dołu łokciowego.
To bardziej złożone pytanie. Sprawdza ono zrozumienie zagadnienia (wcale nie oczywistego na początku!) unerwienia ruchowego i czuciowego oraz znajomość obszarów unerwienia skórnego nerwu pośrodkowego. W tym przypadku trzeba również znać przebieg gałęzi dłoniowej nerwu pośrodkowego.
Niestety, możliwości sprzętowe nie pozwoliły na narysowanie odpowiedzi. A dobry schemat traktowałbym na równi z opisem.
I w tym przypadku można zadać pytanie inaczej:
“Opisz zakres unerwienia czuciowego nerwu pośrodkowego”
Wartość powyższego pytania jest jednak niższa, ze względu na brak porównania różnych sytuacji. I znowu takie pytanie stawia na pamięciowe odtworzenie.
Polecenie 3
Celem interwencji chirurgicznej jest zmniejszenie ucisku nerwu przez przecięcie więzadła. Podaj jego nazwę.
To proste pytanie sprawdzające znajomość nazwy anatomicznej. Jednakże zawiera w sobie “elementy kliniczne”, przez co nie jest aż tak bardzo wyabstrahowane z rzeczywistości.
A można by je zadać tak:
“Od strony dłoniowej kanał nadgarstka jest ograniczony przez…”
I znowu analogiczna sytuacja jak w poprzednich przypadkach: pytanie można zadać w taki sposób, aby dać do zrozumienia czy ważne jest opis topograficzny czy praktyczne wykorzystanie.

Informacja zwrotna
Generalnie egzamin traktuje się jako UWIEŃCZENIE procesu dydaktycznego. Po zdanym egzaminie można już tylko dokonać dwóch ostatnich Z. I finisz! Ale można spojrzeć na egzamin również w kategoriach informacji o postępie studiowania. I wówczas różnica 49,7% a 51,3% (czyli zaliczony/niezaliczony) nie ma już wielkiego znaczenia. Egzamin wówczas nie jest wyrocznią a informacją. Różnica subtelna, ale to kolejny kroczek do innego spojrzenia na proces studiowania.
W zaproponowanym zadaniu również istniała możliwość otrzymania informacji zwrotnej. Każdy, kto wpisał swój adres internetowy otrzymał indywidualna analizę odpowiedzi.

ODPOWIEDZI:
Jako odpowiedź zacytuję jednego z uczestników testu. Subiektywnie dałem 9 punktów. Ale skąd mógł wiedzieć o moich wymaganiach… Jego odpowiedzi są następujące:

Polecenie 1
m.odwodziciel krótki kciuka m.zginacz krótki kciuka głowa powierzchowna m.przeciwstawiacz kciuka m.glistowaty 1 i 2
Polecenie 2
osłabione czucie z : okolicy dłoniowej i grzbietowej kciuka okolicy dłoniowej palca wskazującego i srodkowego bocznej powierzchni dloniowej palca obrączkowego okolicy paliczka środkowego i dalszego na 2,3 palcu osłabione czucie bocznej czesci powierzchni dłoniowej ręki
dół łokciowy: osłabienie takie jak powyżej + brak czucia z 2/3 powierzchni dłoniowej ręki
Polecenie 3
poprzecznego ręki

O kontekście, czyli znaczenie sylabusa.

2011-04-15T11:03:00.007+02:00

Nadszedł czas na zanalizowanie testu dotyczącego unerwienia kończyny górnej. Dziękuję wszystkim, którzy go rozwiązali – zarówno anonimowo, jak i z podaniem adresu e-mailowego. Ci ostatni otrzymali informację zwrotną w postaci indywidualnej analizy odpowiedzi.
Zadanie to stanowiło pretekst do rozważań (dyskusji?) na temat sposobu sprawdzania wiadomości (egzaminowania). Jest także propozycją formy zadawania i sprawdzania pytania oraz udzielania informacji zwrotnej.

Jednoznaczny program kluczem do sukcesu

Uczciwie muszę przyznać, że zaproponowanego testu nie można obiektywnie sprawdzić! Z prostych przyczyn: (1) nie opierał się na konkretnym zakresie merytorycznym oraz (2) nie posiadał wytycznych dotyczących sposobu jego oceniania. Brak powyższych podstawowych punktów odniesienia dyskwalifikuje pod względem dydaktycznym jakikolwiek test (egzamin) – również ten.

Punkt odniesienia 1: zakres sprawdzanego materiału

Test miał sprawdzać umiejętność wykorzystywania wiedzy anatomicznej do rozwiązywania problemu klinicznego. Teoretycznie to robił, ale… jakiej wiedzy anatomicznej? Jak szczegółowo ujętej? Skąd się wziął ten “problem kliniczny”? Jak szczegółowo należy je rozpatrywać?
Czytając tytuł “Unerwienie kończyny górnej” od razu rodzą się pytania: Czyli właściwie co mam wiedzieć? Wszystko? Wszystko, czyli co?
I robi się takie “kółko maślane”.

Załóżmy, że ten test miałby się opierać wyłącznie na danych uzyskanych z bloga. W tym przypadku mogłoby być tak, że… nikt by go nie zaliczył. Nie ma tu (jeszcze) informacji z zakresu i z poziomu do których się odnosi pytania.

Znacie tego demota?

Dokładnie tak samo ma się zaproponowany test (niebieskie koło) do zawartości tego bloga (zielone koło). Czyli z dydaktycznego punktu widzenia jest bezużyteczny!
A przecież pytania powinny być tak sformułowane, żeby sprawdzać to, czego odbiorcy nauczyli się podczas kursu. Egzaminy chyba nie są po to, żeby kogokolwiek “zagiąć”, ”przyłapać” lub “udowodnić”? Egzaminy też nie są po to, żeby sprawdzać wszystko? Chociaż mogę się mylić…

Byłem kiedyś na kursie, na którym miałem się nauczyć “wszystkiego”. Dziś już jestem świadomy, że było to jego słabością. Zdawalność tego kursu była niewielka (rzędu 20%), a śmiem twierdzić, że jedną z przyczyn tak niskiego wyniku był brak precyzyjnych wymagań oraz egzaminowanie “ze wszystkiego”.

Skutek. Nieprawidłowo podane zagadnienia egzaminacyjne (i to zarówno zbyt ogólnie jak też ich brak) wpływają na zmniejszoną zdawalność oraz rodzą spory przy ocenianiu.
Propozycja rozwiązania. Uważam, że jakikolwiek test sprawdzający (wejściówka, kolokwium, egzamin) powinien być poprzedzony precyzyjną informacją dotyczącą zakresu wymagań. I tylko z tego zakresu powinny się pojawiać pytania.
Ale uwaga: precyzowanie nie jest to jednoznaczne z obniżeniem poziomu albo zawężeniem zakresu materiału! Nie! Chodzi o to, żeby nie zadawać pytań z zakresu nieadekwatnego do danego zagadnienia. Nie sztuką jest zadanie pytania niezwykle szczegółowego napisanego drobnym druczkiem w dostępnej wyłącznie mi monografii. I triumfowanie pośród “tych gorszych”.
W przypadku mojego testu, przed jego umieszczeniem powinienem poinformować uczestników o wymaganiach z zakresu “unerwienia kończyny górnej”. Np. w taki sposób:

Jeżeli chcesz wziąć udział w teście przygotuj się z następującego zakresu:
Unerwienie ruchowe wszystkich mięśni kończyny górnej
Zakres unerwienia czuciowego gałęzi splotu ramiennego
Skutki porażenia gałęzi splotu ramiennego
Przyczyny oraz podstawowe sposoby leczenia najważniejszych dysfunkcji układu ruchu kończyny górnej

Przy tak (albo lepiej) sprecyzowanych wymaganiach odpowiednio wcześnie oznajmionych mógłbym przeprowadzić omawiany test. Wtedy test byłby fair, nawet mimo tego, że zagadnienia nie były poruszane na blogu.
Jako że tego nie zrobiłem, to test jest małowartościowy. Bo w rzeczywistości – co tak naprawdę sprawdzam? Co może sprawdzić uczestnik testu? Do czego może przydać mu się taka informacja. I kogo w rzeczywistości sprawdzam?

Dla studiujących psychologię zadawanie tego pytania mija się z celem. Inaczej sprawa się ma z pierwszym rocznikiem medyków albo ze studentami fizjoterapii. Jeszcze inaczej patrzą na to zadanie studenci biologii.

Punkt odniesienia 2: Sposób oceniania

Kolejnym grzechem tego testu był brak informacji o sposobie oceniania. Kto wie co sprawdzającemu w głowie siedzi i za co będzie przyznawał punkty? Co jest dla niego ważne? Odpowiedz jest jedna: tylko on sam. Dlatego powinien (czytaj: bezwzględnie musi) podzielić się swoimi wymaganiami ze zdającymi. Jednoznacznie powinien również wskazać, co jest dla niego najważniejsze. Bo to, że prowadzący wie (instynktownie rozumie) co jest ważne, a co mniej ważne absolutnie nie znaczy, że wiedzą to również zdający.
W tym przypadku ważne dla mnie było:

precyzja i jednoznaczność odpowiedzi (4 punkty)
zrozumienie i umiejętność wyjaśnienia zagadnienia (5 punktów)
sposób sformułowania odpowiedzi (1 punkt)

Ale tymi informacjami powinienem się podzielić przed testem, a nie teraz…
Dopiero wcześniejsza informacja o powyższych elementach i podzielenie się nimi z uczestnikami testu daje mi podstawy do sprawdzania pytania.

Wartość sylabusa

Powyższe informacje (merytoryczne i formalne) powinny znajdować się w programie nauczania, “modniej” zwanym sylabusem przedmiotu.

Z doświadczenia wiem, że piszący sylabusy często traktują je jako przejaw niepotrzebnej biurokracji. Wiem także, że wielu studentów nawet na nie nie patrzy. A przecież to jedno z najważniejszych narzędzi zarówno dla tych pierwszych jak i tych drugich…

Jako podsumowanie napiszę, że przeszukałem zawartość stron internetowych dwunastu polskich uczelni medycznych pod kątem konstrukcji programów nauczania anatomii prawidłowej człowieka dla kierunku lekarskiego. Subiektywnie analizując dostępne w ten sposób sylabusy mogę powiedzieć, że według dwóch z nich chciałbym studiować.
Jak sam stwierdziłem, kontekst przeprowadzenia tego testu był zły. Nie znaczy to jednak, że pytania same w sobie były złe. O nie! Stanowią one jedną z propozycji formułowania pytań anatomicznych z zakresu podstawowego. Ale to już całkiem inna historia…
Jeżeli chcesz poznać odpowiedzi to testu to są one podane w następnym wpisie.

Get Body SMART!

2011-04-11T21:45:00.002+02:00

Anglojęzyczna zawartość Internetu dotycząca anatomii jest znacznie bardziej rozbudowana niż nasza rodzima. I to na różnych poziomach: od bardzo ogólnych do niesłychanie zaawansowanych. Dzisiaj chciałbym zaprezentować anglojęzyczny atlas, który przypaść może do gustu maturzystom oraz wszystkim, którzy poszukują podstawowej wiedzy anatomicznej.

POZIOM:1

GET BODY SMART

Wiadomości zorganizowane są w sposób systematyczny: do wyboru mamy kilka układów, m. in. układ szkieletowy, mięśniowy czy nerwowy. Każdy temat składa się z interaktywnych prezentacji oraz zestawu zadań do rozwiązania. Jest także bogaty zbór odnośników do stron histologicznych. Strona jest ciągle w budowie, a jej zawartość jest stale uzupełniana.

Ze względu na zastosowanie najważniejszego mianownictwa, strona jest jest dobra do uczenia się anglojęzycznych terminów anatomicznych.

Unerwienie kończyny górnej - Quiz

2011-04-09T14:48:00.005+02:00

Jeżeli chcesz sprawdzić swoją wiedzę z zakresu unerwienia kończyny górnej, to zachęcam do uczestnictwa w tym krótkim teście.

To test otwarty: składa się z 3 pytań o różnym stopniu trudności.
Maksymalnie można zdobyć 10 punktów

Jeżeli wpiszesz swój adres mailowy, to będę wiedział na jaki adres wysłać informację zwrotną. Jednak nie jest to obowiązkowe.

http://www.kwiksurveys.com?s=ILHDIL_7374e376

Test będzie dostępny do 16 kwietnia 2011. Wówczas postaram się opisać, dlaczego wybrałem takie, a nie inne pytania. Wartościowym byłoby również (anonimowe) zanalizowanie odpowiedzi - dlatego tak bardzo proszę o uczestnictwo. To niewielki przyczynek do dyskusji na temat form egzaminowania.

Prometeusz - Atlas anatomii.

2011-04-08T21:02:00.007+02:00

O tak! O tych ilustracjach można powiedzieć, że są bardzo dobre! Ich autorzy: Marcus Voll i Karl Vesker stworzyli kolekcję ponad 3000 ilustracji, które miały dać podwaliny dla atlasu na miarę XXI wieku. I udało się! To, co powstało można wykorzystywać w formie elektronicznej lub drukowanej.

POZIOM: 3

Dla studenta

Wersja drukowana
1. Najpopularniejszą wersją drukowaną jest atlas autorstwa Gilroy / MacPherson / Ross. To jednotomowy atlas, który został przetłumaczony na język polski i wydany przez Wydawnictwo MedPharm.

Podgląd wersji anglojęzycznej atlasu dostępny jest na stronie Google Reader.

2. Rozszerzoną wersję tego atlasu tworzą trzy tomy pod wspólnym tytułem: Prometeusz. Atlas anatomii człowieka.


Tom I. Anatomia ogólna i układ mięśniowo-szkieletowy	Tom II. Szyja i narządy wewnętrzne.	Tom III. Głowa i neuroanatomia.

3. Dostępne są również fiszki w różnych wersjach językowych: łacińskiej, angielskiej i niemieckiej.

Wersja elektroniczna

1. Wersja elektroniczna dla studentów to strona Winking Skull. Nawet bez rejestracji na stronie dostępnych jest kilkanaście darmowych ilustracji. Wygodny system powiększania umożliwia łatwe przyjrzenie się szczegółom, a moduł testów pozwala na sprawdzenie swojej wiedzy

2. Możliwe jest również używanie atlasu w formie aplikacji na iPada.

Dla prowadzącego
W wersji elektronicznej dostępna jest strona Thieme Teaching Assistant Anatomy, na której zgromadzone są wybrane ilustracje anatomiczne. Po wejściu na stronę możemy wybierać różne zbiory rycin uporządkowanych topograficznie.

Jak to działa? DEMO

Koszt dostępu do bazy z możliwością wykorzystywania ilustracji na zajęciach (wykładach, ćwiczeniach, umieszczania w materiałach e-learningowych dostępnych na stronach wewnętrznych uczelni) to ok. 500 EUR dla trzech nauczycieli.

Szkielet kończyny dolnej–ćwiczenia po angielsku

2011-04-08T11:26:00.004+02:00

Kolejny zestaw ćwiczeń w formie “przeciągnij i upuść” – dzisiaj szkielet kończyny dolnej. Ćwiczenia zarówno z mianownictwa obręczy kończyny dolnej jak i jej części wolnej.

POZIOM: 2

Aby dowiedzieć się więcej:
1. Zobacz prezentację 1.B. Ogólna charakterystyka układu szkieletowego. Klasyfikacja kości.
2. Zapoznaj się z prezentacją 1.E. Kończyna dolna – kości, więzadła, stawy

Wszystkie zadania opublikowało i udostępniło wydawnictwo McGraw Hill.

Obręcz kończyny dolnej

Część wolna kończyny dolnej

Dla tych, którzy chcieliby poćwiczyć słownictwo na swoich własnych rycinach sugeruję wydrukowanie (i subiektywne oznaczenie np. przez pokolorowanie) poniższych rycin:

Anatomiczny dla licealisty

2011-04-08T09:38:00.002+02:00

System SCHOLARIS przestał działać w dawnej formie - wszystkie linki niestety nie działą. Strona w trakcie reorganizacji. Teraz należy cierpliwie poczekać i zobaczyć w co przekształci się ta strona.

Dzisiaj wreszcie polski kurs e-learningowy. To dowód, że ciekawe elektroniczne materiały edukacyjne powstają także u nas. Program może być niektórym znany z materiałów dostępnych na płycie CD razem z podręcznikiem do biologii wydawnictwa Nowa Era. Materiały mogą się także przydać wszystkim nauczającym biologii w liceum.

POZIOM: 1

Wybrałem tematy neurobiologiczne poruszane w liceum dostępne w serwisie Scholaris.pl.

BUDOWA UKŁADU NERWOWEGO

AUTONOMICZNY UKŁAD NERWOWY

FIZJOLOGIA UKŁADU NERWOWEGO

CZYNNOŚCI NEURONU
SYNAPSA

RECEPTORY
OKO

To także ciekawe doświadczenie - zobaczyć poziom licealny i porównać go do tego, co wymagane jest na studiach.
Patrząc z punktu widzenia przygotowania programów to zawierają te elementy, które prawdziwy e-learning zawierać powinien. Mają obrazy, animacje, filmy, dźwięk i co najważniejsze są interaktywne. Liczba ćwiczeń jest tu spora i są one na różnym poziomie. Czyli same oczywistości... A jeżeli to takie oczywiste, to dlaczego nie ma polskiego kompleksowego programu (przynajmniej nie znam) do studiowania anatomii na poziomie wyższym?

Trójwymiarowy model czaszki

2011-04-06T13:49:00.002+02:00

Czaszka jest realnym sprawdzianem umiejętności trójwymiarowej wizualizacji struktur. Jeżeli nie posiadacie takowego daru, to jeszcze nic straconego. Technika przychodzi nam z pomocą. A najlepszą pomocą w tym przypadku jest trójwymiarowy model realny. Niestety, nie każdy ma możliwość zakupienia sobie modelu, a posiadanie prawdziwej czaszki jest niezgodne z prawem. W takim przypadku warto popatrzeć na komputerową wizualizację.

POZIOM: 2

Na stronie firmy 3B Scietific, producenta modeli anatomicznych znaleźć można ciekawy model czaszki. Ciekawy z kilku powodów:

Modele 3B są bardzo popularne i wielce prawdopodobne jest, że w pracowni anatomicznej używa się takowego.
Model jest trójwymiarowy i co najważniejsze w pełni przez nas kontrolowany: można go dowolnie obracać, powiększać, a także ustawiać przeźroczystość kości
Opisany jest i po angielsku i po łacinie (oprócz tego po niemiecku, portugalsku, hiszpańsku, francusku i włosku. Niestety nie po polsku)

Aby wejść na stronę wystarczy kliknąć poniższy link:

http://www.3bscientific.co.uk/3d/A291/index.cfm

Niestety, model ten nie jest szczegółowo opisany.
-------
Ostatnio zaproponowałem zestaw interaktywnych ćwiczeń dotyczących czaszki. Przed ich rozwiązaniem warto się jednak zapoznać z proponowanym powyżej modelem.

Innym programem, w którym można zapoznać się z budową czaszki, i co ważniejsze także jej zawartością jest Visible Body. Na stronie dostępna jest darmowa wersja demonstracyjna dotycząca głowy.

Kręgosłup–ćwiczenia po angielsku

2011-04-05T19:05:00.005+02:00

Obok czaszki (o której było więcej w tym wpisie), drugi element szkieletu osiowego. Zestaw ćwiczeń do wykonania dla tych, którzy lubią się uczyć "własnoręcznie". Metoda "przeciągnij i upuść" jest szczególnie przydatna dla "dotykaczy".

POZIOM: 2

Aby dowiedzieć się więcej na temat szkieletu:
1. zobacz też prezentację Wprowadzenie do układu szkieletowego
2. przejrzyj posty oznaczone etykietą szkielet

Wszystkie zadania opublikowało i udostępniło wydawnictwo McGraw Hill.

Zaczynamy od elementów typowego kręgu.

Typowy kręg i krążek międzykręgowy

Odcinek szyjny kręgosłupa

Odcinek piersiowy kręgosłupa

Odcinek lędźwiowy kręgosłupa

Odcinek krzyżowy i guziczny

Dla tych, którzy chcieliby poćwiczyć słownictwo na swoich własnych rycinach sugeruję wydrukowanie (i subiektywne oznaczenie np. przez pokolorowanie) poniższych rycin:

Jeżeli nie widzisz półki powyżej możesz skorzystać z poniższych odnośników:

Kombajn neurobiologii molekularnej

2011-04-04T23:09:00.001+02:00

Jeżeli ktoś jeszcze nie zna tego programu, a interesuje się neuronauką z jej rozmaitymi działami, to koniecznie musi nadrobić zaległości! Neurobiologia molekularna podana na tacy w atrakcyjnej formie.

http://icarus.med.utoronto.ca/neurons/index.swf

Szkoda więcej słów na opis, to trzeba po prostu zobaczyć

Warto także zobaczyć wpis:
Molekularne podstawy funkcjonowania neuronu

Czaszka–ćwiczenia po angielsku

2011-04-04T00:25:00.009+02:00

Mówi się, że symbolem śmierci jest czaszka i dwa skrzyżowane pod nią piszczele. Będąc przewodnikiem turystycznym miałem okazję przyglądać się wielu dziełom stuki sepulkralnej i nigdy (nigdy!) owych piszczeli dostrzec mi się nie udało... Kości udowe - owszem, ale piszczeli nie. Dzisiaj jednak nie kości udowe, ale czaszka będzie przedmiotem zainteresowania. A dokładniej zestaw ćwiczeń typu "przeciągnij i upuść" szkolących w anglojęzycznych nazwach elementów budujących czaszkę.

POZIOM: 2

Wszystkie zadania opublikowało i udostępniło wydawnictwo McGraw Hill.

Zanim przystąpicie do rozwiązywania poniższych ćwiczeń, warto zobaczyć ruchomy, trójwymiarowy model czaszki.

Podstawa czaszki

Czaszka noworodka

Zestaw słownictwa w powyższych ćwiczeniach jest całkiem pokaźny, a i jakość grafik jest bardzo dobra.
Dla tych, którzy chcieliby poćwiczyć słownictwo na swoich własnych rycinach sugeruję wydrukowanie (i subiektywne oznaczenie np. przez pokolorowanie) poniższych zbiorów rycin:

Powierzchnia zewnętrzna serca - widok od tyłu

2011-04-03T14:40:00.000+02:00

Wpis jest kontynuacją opowieści o drugim* najbardziej interesującym organie ludzkiego ciała. Opis anatomiczny przedniej powierzchni serca oraz szkieletu serca, a także podstawy fizjologii skurczu mięśnia sercowego gościły już na Anatomicznym. Dziś czas na powierzchnię tylną serca na podstawie ilustracji z podręcznika Johanessa Sobotty z roku 1909.

POZIOM: 2
POZIOM: 3

2Serce z tyłu

View more presentations or Upload your own.

Sugeruję oglądanie prezentacji na pełnym ekranie. Można skorzystać z listy w języku polskim lub angielskim. Z klikaniem na najmniejszych strukturach (żyłach i tętnicach) może być problem, ale sięgamy tu do bardziej zaawansowanych możliwości Power Pointa i trochę sobie w tej kwestii nie radzi.

* niektórzy za najbardziej interesujący organ ludzkiego ciała uznają mózg.

Polacy nie gęsi i łacinę mają!

2011-04-02T00:12:00.001+02:00

W polskiej części internetu istnieją również ciekawe i wartościowe zasoby anatomiczne. Garść użytecznych linków przesłał młody technik rtg - Jacek, za co mu serdecznie dziękuję! Wszystkie one prowadzą na strony Zakładu Anatomii Prawidłowej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

POZIOM: 2
POZIOM: 3

Atlas mózgowia
Pierwszy link z kolekcji przenosi nas do atlasu mózgowia.
To zbiór zdjęć naturalnych preparatów opisanych po łacinie. Struktury klasycznie oznaczone są strzałkami. Pierwsza część dotyczy pnia mózgowia i móżdzku, naczyń krwionośnych i nerwów czaszkowych. Część druga to opis kory mózgu i koła tętniczego mózgu.

Atlas Anatomii Radiologicznej
Link drugi prowadzi do atlasu anatomii radiologicznej
Możemy tu zobaczyć obrazy TK głowy, klatki piersiowej i jamy brzusznej. Opisane są również zdjęcia rezonansu magnetycznego głowy i kolana oraz kilka zdjęć osteologicznych. Najważniejsze struktury oznaczone są bardzo wyraźnymi strzałkami.

Anatomia Żywego Człowieka
Link trzeci to zbiór przydatnych zdjęć z zakresu anatomii palpacyjnej. Strona ta została nazwana "De corporis humani fabrica et functio paginae interneticae". Umieszczone tu zdjęcia i ich opisy mają szczególne znaczenie praktyczne. Warto "pomyszkować" na tej stronie, szczególnie jeżeli potrzebna jest nam wiedza "dotykowa".

Visible Body PL - żart na 1 IV

2011-04-01T00:01:00.004+02:00

Marzenia się spełniają… pamiętacie program Visible Body? Jeśli nie, to koniecznie zajrzyjcie tu:
http://anatomiczny.blogspot.com/2010/09/trojwymiarowy-czowiek-visible-body.html
Ta świetna aplikacja do przeglądania ludzkiego ciała w trójwymiarze dostępna jest po polsku! Co więcej – autorzy strony,w ramach ekspansji nowego rynku sprzedaży zdecydowali się na trzymiesięczny dostęp do aplikacji za darmo. To naprawdę niezła gratka.

Jeśli jednak chcesz skorzystać z rocznego darmowego dostępu wystarczy wejść na link podany poniżej i podać hasło promocyjne: ANATOMICZNY.
Życzę udanej zabawy!

Powyższy post był oczywiście żartem na Pierwszego Kwietnia. Chociaż liczba zgłoszeń wyraźnie sugeruje, że przydałaby się polskojęzyczna wersja tej strony. Może jednak wkrótce tego doczekamy? Pozdrawiam wszystkich serdecznie! :)

Student Consult, Expert Consult

2011-03-31T19:47:00.003+02:00

Wydawnictwo Elsevier udostępnia swoim czytelnikom bogate zaplecze internetowe. Dzisiaj proponuję dwie strony skierowane dla odbiorców na różnym poziomie.

Pierwsza proponowana strona to StudentConsult.

Można na niej uzyskać dostęp do elektronicznego wydania podręczników takich jak:

	John Nolte The Human Brain, 6th edition
	John T. Hansen Netter's Clinical Anatomy, 2nd edition
	M. J. T. FitzGerald Clinical Neuroanatomy and Neuroscience, 5th edition
	Gray's Anatomy for Students, 2nd edition

Oczywiście nie wyczerpuje to pełnego asortymentu!

Jak na razie serwis dostępny jest w języku angielskim. Numer niezbędny do zalogowania się na tej stronie znajduje się pod zdrapką w nowozakupionym papierowym wydaniu podręcznika. Można również całkowicie zrezygnować z opcji papierowej i zacząć korzystać wyłącznie z bogatych zasobów elektronicznych. A jest w czym wybierać:

kompletny tekst podręcznika poszerzony o erratę
wszystkie ryciny
linki ułatwiające powiązania z innymi przedmiotami
dodatkowe kursy e-learningowe
zestawy testów umożliwiających sprawdzeni swojej wiedzy

Jeśli komuś wiedza dostępna w tych podręcznikach wydaje się zbyt ogólna to może skorzystać ze strony ExpertConsult

Tu umieszczony jest dostęp do kluczowego podręcznika anatomii w strefie anglosaskiej, czyli Gray’s Anatomy bez towarzyszącego mu rozszerzenia “for students”...

Jednak cena dostępu do tej wiedzy na tym poziomie jest znacznie wyższa… korzystanie z wersji internetowej podręcznika to wydatek rzędu 650 zł.

Oczywiście nie uważam, żeby studentowi pierwszych lat była potrzebna wiedza zawarta w tym podręczniku. To już gratka dla pasjonatów i specjalistów.

Agregatory wiedzy

2011-03-26T11:47:00.002+01:00

Sklepienie (Fornix) jest... no właśnie czym jest sklepienie? Szybką odpowiedź możemy uzyskać w serwisie Qwiki. To strona, która nam pokaże oraz powie (!) odpowiedź na zadane pytanie. Ciągle jest jeszcze w fazie Alpha, co znaczy że będzie się rozwijać. Ale już teraz to co potrafi zrobić jest interesujące.
Same informacje pochodzą z popularnej Wikipedii i innych portali społecznościowych, dlatego powinniśmy z pewnym dystansem podchodzić do zawartych w niej informacji. Przydaje się jednak w pierwszym, bardzo ogólnym "rzucie oka" na dany temat.
POZIOM: 1

Informacje na temat sklepienia umieszczam jako ciekawostkę i nowinkę technologiczną, która jednakże wyznacza bardzo ważny trend: za 25 lat znalezienie informacji będzie jeszcze łatwiejsze niż ma to miejsce obecnie.

Poziom wyżej?
Można mieć wątpliwości co do jakości prezentowanych tu informacji, ale stworzenie agregatora informacji na wyższym poziomie też nie stanowi żadnego problemu. Nawet kilka poziomów wyżej.
POZIOM:5
Wystarczy spojrzeć na działania na stronie projektu SciVerse.

Na podstawie liczby cytowań, punktacji Impact Factor danego czasopisma czy typu publikacji, jednocześnie przeszukując 2500 tytułów czasopism oraz 11000 książek w przeciągu sekund jesteśmy wstanie dotrzeć do najwartościowszych opracowań z danego zakresu. Na swoim komputerze PC, iPadzie lub telefonie komórkowym.

Jaka przyszłość?

Powiem więcej, każdy kto będzie znał i umiał obsługiwać tę bazę danych będzie w stanie dotrzeć do najbardziej aktualnej wiedzy. I to pokazuje jedno z najważniejszych wyzwań stojących przed nami: we współczesnym świecie i współczesnej dydaktyce nie chodzi wyłącznie o przyswajanie wiedzy. Ten model pamięciowego opanowania ogromu materiału z dnia na dzień staje się coraz bardziej przestarzały. Wiedzy już jest tyle, że jeden człowiek nie jest w stanie zapamiętać takiej liczby informacji. Dlatego klasyczne kurczowe trzymanie się przeteoretyzowanych przedmiotów i "ćwiczenie pamięci" będą coraz mniej przydatne w świecie.

Czasami mówi się, że "dzisiejsza młodzież jest głupsza od tej która była kiedyś". Czyżby? Statystyczny 10-latek posługuje się bieglej komputerem niż statystyczny 50-latek. A czy ta UMIEJĘTNOŚĆ w dzisiejszym świecie nie jest ważniejsza? Moim zdaniem młodzież nie jest głupsza, lecz jest inna. Bo inne są cele i priorytety, bo inny jest dzisiejszy świat. W przyszłości nie będzie liczyła się liczba zapamiętanych regułek, lecz UMIEJĘTNOŚĆ posługiwania się wiedzą dostępną na wyciągnięcie ręki. A prezentowane powyżej agregatory baz danych są tego dowodem.

Popularny model mózgowia - po łacinie

2011-03-25T13:31:00.003+01:00

Jeden z najpopularniejszych modeli mózgowia z opisem po łacinie. Na przekroju strzałkowym opisałem mniej lub bardziej charakterystyczne struktury widoczne na tym modelu.

POZIOM: 2
POZIOM: 3

Film powstał w ubiegłym roku, i wówczas jeszcze nie hołdowałem zasadom oznaczania najbardziej prawdopodobnych granic danej struktury oraz stosowania angielskiego zamiast łaciny. Cóż, panta rhei...

Poniżej lista terminów użytych w filmie, w kolejności pojawiania się:

Encephalon - mózgowie

Na początek pięć głównych części mózgowia:

Myelencephalon - rdzeniomózgowie

Metencephalon - tyłomózgowie wtórne

Mesencephalon - śródmózgowie

Diencephalon - międzymózgowie

Telencephalon - kresomózgowie

Prezentacja dotycząca mózgowia:

Rdzeniomózgowie

Zaczynamy od struktur rdzeniomózgowia: Medulla oblongata - rdzeń przedłużony, a w nim wyraźnie widoczna przestrzeń Canalis centralis - kanał środkowy.

Tyłomózgowie wtórne

Most

Do tyłomózgowia wtórnego należy Pons - most, w którym anatomicznie możemy wyróżnić dwie części:

Pars ventralis pontis - część brzuszną mostu oraz Pars dorsalis pontis - część grzbietową mostu.

Komora IV

Przestrzeń należąca zarówno do rdzeniomógowia jak i tyłomózgowia wtórnego to Ventriculus quartus - komora czwarta, a jej trójkątne zwieńczenie nazwane jest po prostu Fastigulum - wierzchem (stąd nazwa jednego z jąder móżdżku - jądro wierzchu). Dno komory czwartej tworzy tzw. Fossa rhomboidea - dół równoległoboczny, a jedno z miejsc odpływu płynu mózgowo-rdzeniowego to Apertura mediana ventriculi quarti - otwór pośrodkowy komory czwartej. Elementami ograniczającymi światło komory czwartej są również zasłony rdzeniowe, nieparzysta Vellum medullare superius - zasłona rdzeniowa górna oraz parzysta Vellum medullare inferius - zasłona rdzeniowa dolna.

Móżdżek

Oprócz mostu do tyłomózgowia wtórnego zaliczamy Cerebellum - móżdżek, składający się z istoty białej, makroskopowo nazwanej Lamina alba - blaszka biaława oraz istoty szarej tworzącej korę móżdżku i jądra głębokie móżdżku. Na zasłonie rdzeniowej górnej spoczywa część robaka Lingula cerebelli - języczek móżdżku. Widoczna jest także Fissura prima - szczelina pierwsza, oddzielająca płat przedni móżdżku od płata tylnego móżdżku. Na takim przekroju widoczny jest również Uvula vermis - języczek robaka i Nodulus - grudka, także będąca częścią robaka. Tonsilla cerebelli - migdałek móżdżku to już część półkuli móżdżku.

Śródmózgowie

Do Mesencephalon - śródmózgowia zaliczyć można konar mózgu, (na powierzchni widoczna jego część przednia: Crus cerebri - odnoga mózgu), Tegmentum mesencephali - nakrywkę śródmózgowia oraz Tectum mesencephali - pokrywę śródmózgowia. (Uwaga: na filmie zaznaczyłem odwrotnie tectum i tegmentum. Ech... szewc bez butów chodzi). Pokrywę tworzą m.in. Colliculus superior - wzgórek górny oraz Colliculus inferior - wzgórek dolny (obie struktury parzyste). Przestrzeń śródmózgowia wypełniona płynem mózgowo-rdzeniowym to Aqueductus cerebri - Wodociąg mózgu.

Międzymózgowie

Do Diencephalon - międzymózgowia zalicza się wzgórzomózgowie (na filmie zaznaczona jego największa część: Thalamus - wzgórze) oraz Hypothalamus - podwzgórze. Oba wzgórza często zrośnięte są za pomocą Adhesio interthalamica - zrostu międzywzgórzowego. Granicą pomiędzy wzgórzem a podwzgórzem jest Sulcus hypothalamicus - bruzda podwzgórzowa. Międzymózgowie tworzy ścianę boczną komory trzeciej, która z komorami bocznymi komunikuje się za pomocą Foramen interventriculare - otworu międzykomorowego. Ważnym punktem orientacyjnym dla struktur podwzgórza są Chiasma opticum - skrzyżowanie wzrokowe, Tuber cinereum - Guz popielaty i Corpus mammillare - ciało suteczkowate (twór parzysty).

Na modelu zaznaczony jest również Plexus choroideus ventriculi tertii - splot naczyniówkowy komory trzeciej. Ventriculus tertius - komora trzecia posiada kilka zachyłków, z czego bardzo dobrze widoczny jest Recessus opticus - zachyłek wzrokowy oraz Recessus infundibuli - zachyłek lejka.

Kresomózgowie
Telencephalon - kresomózgowie można podzielić na kresomózgowie nieparzyste i kresomózgowie parzyste (czyli półkule mózgu). Do kresomózgowia nieparzystego zaliczamy Lamina terminalis - blaszkę krańcową, Commisura anterior - spoidło przednie, Fornix - sklepienie (w którym wyróżnić można tu niewidoczne dwie odnogi połączone spoidłem sklepienia, Columna fornicis - odnogę sklepienia (parzysta) oraz Corpus fornicis - trzon sklepienia), Corpus callosum - Ciało modzelowate, podzielone na Rostrum - dziób, Genu - kolano, Truncus - pień oraz Splenium - płat. Septum pellucidum - przegroda przezroczysta często składa się z dwóch blaszek - prawej i lewej oddzielonych od siebie jamą przegrody przezroczystej.

Prezentacje dotyczące kory mózgu:

oraz prezentacja przekrojów mózgowia:

przekroje czołowe mózgowia

O studiowaniu

2011-03-20T11:55:00.012+01:00

Na Uniwersytecie na którym teraz jestem zasada jest prosta: nie chcesz wykorzystywać czasu i miejsca do nauki na odpowiednim poziomie - to nie! To twój czas. Po roku okaże się, że straciłeś czas i pieniądze. Jesteś dorosły i bierzesz odpowiedzialność za siebie i swoje postępowanie.

Budynek 85. Life Sciences and Medicine. University of Southampton.
squircle/flickr.com

Nie ma tu list obecności, nie ma kolokwiów, nie ma ocenianych sprawdzianów...

Ponieważ studenci STUDIUJĄ. Już nie są w szkółce niedzielnej, gdzie prowadzeni przez Panią Nauczycielkę, w identycznych uniformach i ładnie zaczesanych włoskach odpowiadają na pytania po podniesieniu dwóch paluszków, a przez resztę czasu pilnie słuchają i skrzętnie notują. Nie ma tu już miejsca na NAUCZNIE, lecz jest czas i miejsce na STUDIOWANIE. Z natury rzeczy studiowanie opiera się na motywacji wewnętrznej dorosłego człowieka. I to podstawa filozofii przyjętej na tym Uniwesytecie. Tu studentom nie każe się uczyć, lecz oferuje się czas i miejsce do STUDIOWANIA. Bo uczelnia pojmowana jest nie tylko jako budynek (ze wszystkimi udogodnieniami), ale również jako okres w życiu człowieka.

I można by zapytać, jakie są skutki takowego studiowania? Z drwiną, niedowierzaniem oraz lekko pogardliwym uśmieszkiem można pomyśleć - "Przecież nie od dziś wiadomo, że człowiek z natury jest leniwy i jak bata nad nim nie będzie, to niczego sam z siebie nie zrobi... a tym bardziej nie będzie się uczył". Ja również tak początkowo myślałem. Jednak w praktyce widzę, że jest zupełnie inaczej!

1. Wykłady są dobrowolne. Jak w Polsce, ale jest sporo różnic. Przede wszystkim nie są najważniejsze w procesie dydaktycznym (więcej w nocie: Święty wykład). Wykładowca ma obowiązek umieszczenia na stronie materiałów wykładowych (prezentacje, animacje, filmy) oraz skróconego opisu wykładu na tydzień przed planowaną datą jego rozpoczęcia. Tak więc studenci przychodzą na zajęcia, na których wiedzą co ich czeka. Co więcej, większość wykładów jest nagrywana i dostępna na stronie. Każdy rocznik ma swoje własne miejsce na serwerze i przez cały okres studiów mają dostęp do materiałów wykładowych. Skutek: na wtorkowym wykładzie, który prowadziłem było ok. 210 studetów/240 na roku. Właśnie dlatego, że dokładnie wiedzieli co ich czeka. I dzięki temu w trakcie pada duża liczba pytań.

2. Dostęp do Laboratorium Anatomicznego jest wolny. Codzienie od 9.00-17.00 studenci mogą przychodzić i we własnym tempie poznawać tajniki ludzkiego ciała. Mają do dyspozycji ogromną salę na której umieszczone są modele i preparaty anatomiczne, zgodnie z obowiązującym w danym tygodniu tematem przewodnim. Mają do dyspozycji także laminowane atlasy oraz podręczniki. Jednak najważniejszym elementem jest "przewodnik do ćwiczeń". Dla każdego kursu (np. Układ ruchu, OUN, Układ krążenia...) napisany został zestaw zadań do wykonania ściśle odpowiadający preparatom, z którymi spotykają się w danym tygodniu studenci. Są zadania proste: "Na modelu HM123 zidentyfikuj małżowinę nosową górną, środkową i dolną. Porównaj to z przekrojem strzałkowym H34." Ale również są zadania bardziej skomplikowane. I to ten przewodnik wyznacza poziom danego kursu. Poprzez zadania i pytania studenci kierowani są na zagadnienia i problemy do rozwiązania.
W sali zawieszone są również białe tablice na których w trakcie swojej własnej pracy studenci piszą, co sprawiło im problem, jakie nasunęły im się pytania lub wątpliwości. Jeśli ktoś się zgadza z problemem/pytaniem na tablicy to stawia kreskę. Dzięki temu widzę jakie problemy oraz ilu studentów je miało.

Tablica jako narzędzie (przede wszystkim) dla studentów.
reedesau/flickr.com

Tu także na specjalnych materiałowych tablicach (służących również jako przenośne parawany) wywieszone są opisy dodatkowych zagadnień, np. procedur medycznych, najbardziej reprezentacyjnych jednostek klinicznych powiązanych z danym tematem, ciekawe publikacje z danego zagadnienia.
Jest także kozetka oraz duże lustra do ćwiczeń z anatomii topograficznej i palpacyjnej.

Spotkanie z asystentem prowadzącym ma miejsce raz w tygodniu - 2 godziny dla całej, około 75 osobowej grupy (czyli oznacza to 6 godzin tygodniowo tej formy ćwiczeń dla asystenta). Studenci przychodzą po to, by rozwiać swoje wątpliwości. Czasami proszą o sprawdzenie poprawności zidentyfikowanych struktur. Ale generalnie moja (właściwie nasza bo jest nas 2 lub 3 prowadzących) rola ogranicza się do udzielania odpowiedzi na pytania z tablicy, demonstracji przy użyciu kamery najtrudniejszych zagadnień oraz odpowiedzi na pytania studentów. Nasze pytania i zadania do rozwiązania są dla wszystkich identyczne - napisane w przewodniku do ćwiczeń. Nie muszę ich powtarzać z każdą grupą oddzielnie. Dzięki takiemu systemowi do "obsługi" całego roku wystarczy 3 prowadzących, z których każdy ma krótką demonstrację, którą powtarza tylko jeden raz. A co najważniejsze - nie ma problemu z widocznością struktur.
Generalna zasada pracy w laboratorium jest prosta: nie nauczyłeś się - to nie wiesz jakie pytanie zadać - nic lub niewiele z danego spotkania wyniesiesz. Możesz bezstresowo przyjść i posłuchać, ale dużo więcej wynosisz z zajęć na które jesteś przygotowany. Wybór należy do Ciebie... A studenci bardzo szybko uczą się tej zasady!

3. Zajęcia w małych grupach. To zajęcia dla 12-ososbowej grupy polegające na zastosowaniu anatomii w rozwiązywaniu zagadnień klinicznych. Jako że kontakt z pacjentem jest już od pierwszego tygodnia studiów, motywacja do nauki praktycznej jest niezwykle rozwinięta. Dla każdego kursu przewidziane są 2 spotkania w małych grupach.

4. Stacje "Identyfikacja, Funkcja, Aplikacja". To narzędzie mające pomóc studentom w określeniu poziomu ich wiedzy. Zestaw zdjęć i preparatów - ok. 50 pytań zmieniających się co tydzień. Typowe szpilki, jednak oprócz rozpoznania wymagane jest jeszcze opis funkcji lub zastosowanie aplikacyjne (w zależności od tego, jak sformułowane jest pytanie). Odpowiedzi są dostępne na sali, a stacja służy do samosprawdzania.

5. System e-learningowy. Niektórzy lubią pracować w nocy - o czym świadczą chociażby maile wysyłane o 4:32... A 24-godzinny dostęp do "Wirtualnego Pacjenta" to niezwykła pomoc dydaktyczna. To także dostęp do komputerowego atlasu Primal Pictures oraz Atlasu Aclanda.

6. I jeszcze egzamin. Ale zupełnie inny niż ten, który sam poznałem w czasie moich studiów.

Prowadzenie zajęć z chcącymi się uczyć studentami jest dużo lepsze dla obu stron. Jest przede wszystkim efektywniejsze. Nie ma tu postawy "widza", który mówi "ucz mnie!", wiecznie zblazowanych min w ostatnim rzędzie, czy roszczeniowej postawy "pokaż mi to!".

Podsumowując: studenci otrzymują możliwość STUDIOWANIA. Samo nauczanie jest zminimalizowane, a nauczyciel nie jest już jedyną i wszechwiedzącą skarbnicą wiedzy tajemnej, którą w swojej łaskawości przekazuje maluczkim. Jest organizatorem procesu studiowania.
A studenci w tym systemie STUDIUJĄ. Bez narzuconego z góry, zewnętrznego bata, bez przymusu oraz rygoru. I naocznie widzę, że da się tak zorganizować proces nauczania, jednocześnie utrzymując bardzo dobry poziom. Chociaż, jak wspominałem, początkowo trudno było mi w to uwierzyć. Może lata zaborów, mesjanizm narodowy, uszczęśliwianie na siłę po wojnie wspólnie z własnymi wspomnieniami dydaktycznymi nie pozwalają większości prowadzących na przestawienie się z systemu skupionego na nauczaniu na system skupiony na STUDIOWANIU?

Dotknięcie mózgu w ramach Dnia Mózgu w Trójmieście

2011-03-18T14:52:00.001+01:00

Dzisiaj, 18 marca, w ramach Światowego Tygodnia Mózgu w Trójmieście został zorganizowany Dzień Mózgu. Więcej o tym wydarzeniu na oficjalnej stronie: http://dzienmozgu2011.wordpress.com/. W przyszłości będzie tam również dostępny zapis cyfrowy tego wydarzenia.

Miałem przyjemność uczestniczyć w Dniu Mózgu, za co chciałbym podziękować organizatorom, a szczególnie Ewie Międzybrodzkiej. O propozycji zorganizowania Dnia Mózgu Ewa wspominała już dawno temu - zanim jeszcze zaplanowałem wyjazd do Wielkiej Brytanii. Pomysł bardzo mi się podobał i dlatego zgodziłem się wziąć w nim udział. I z obietnicy trzeba było się wywiązać. Jako że dzieli nas spora odległość (ok. 1200 km) to najlepszym rozwiazaniem było zorganizowanie spotkania za pośrednictwem Intenetu. I tak też się stało!

Zapis spotkania na stronie WiziQ:
http://www.wiziq.com/online-class/499357-dotkni%C4%99cie-m%C3%B3zgu

Samo spotkanie rozpoczyna się od 14 minuty. Wcześniej tylko przygotowania i próba połączenia oraz inne nieciekawe działania (poprawianie fryzury i kołnierzyka). Jakość dźwięku może być początkowo trochę denerwująca gdyż w pomieszczeniu działała klimatyzacja.

-------
To także bardzo dobre doświadczenie pokazujące, że osoba prowadząca wykład nie musi być obecna w danym pomieszczeniu. Przed wyjazdem sugerowałem możliwość prowadzenia takich spotkań, ale spotkało się to raczej z pewnym lękiem i niedowierzaniem... No bo jak prowadzić zajęcia będąc nieobecnym ciałem... Ale wykład można tak poprowadzić. Inna forma jest już nieco utrudniona, ale też ciągle możliwa.

Wkroczyliśmy w nową erę. Właściwie w niej dopiero raczkujemy i wydaje się nam to wszystko takie nierealne, rzec by można wirtualne. Ale prowadząc zajęcia przez Internet nie jestem wirtualny. Jestem ciągle żywą osobą, która jedynie korzysta ze zdobyczy techniki. Studenci też są jak najbardziej realni. W naszych reakcjach nie ma sztuczności (wirtualności). No bo jaka jest różnica w prowadzeniu wykładu zza katedry na wielkiej sali wykładowej i przez Internet? tylko taka, że student nie może mnie złapać za ramię...

Spotkanie internetowe jest tylko FORMĄ dydaktyczną - nie gorszą ani nie lepszą od innych. Mającą swoje dobre strony jak również i ograniczenia. Ale z pewnościa nie należy się ich bać! I częściej wykorzystywać!

I po bólu...

2011-03-15T10:37:00.001+01:00

Zapraszam na zapis spotkania internetowego "Ból"

Egazmin egzaminowany - czyli przygotowania.

2011-03-10T19:45:00.007+01:00

Historia ta zdarzyła się naprawdę. I choć może brzmieć nieprawdopodobnie, to jest jedynie opisem zaobserwowanych faktów. A wszystko dotyczy tak drażliwego tematu jakim są egzaminy. Ale od początku...

Mamy początek marca, więc najwyższy to czas, aby napisać egzamin na czerwiec. Już miesiąc temu znalazłem e-maila informującego o tzw. writing party. Jako zupełnie nowy członek społeczności uznałem jednak, że to wiadomość skierowana raczej do koordynatorów modułów oraz starszych wiedzą i doświadczeniem. Nic bardziej mylnego. W przygotowanie pytań zaangażowani są wszyscy prowadzący zajęcia. Zaczynając od tegorocznych doktorantów po dziekana Wydziału.

Całość przebiegała w znakomitej atmosferze. Wydarzenie rozpoczęły warsztaty, na których krótki wykład wprowadzający (20 minut) zbudował podstawy teoretyczne pisania pytań półotwartych, a 2 godziny praktyki pozwoliły skonfrontować dopiero co zdobytą wiedzę z rzeczywistością. Jedno z ćwiczeń polegało na pracy z mentorem - osobą z większym doświadczeniem, który dzielił się swoją wiedzą i umiejętnościami oraz odpowiadał na nasze wątpliwości. Potem było wspólne wytyczanie celów oraz nakreślanie poziomu szczegółowości pytań. Przerwy kawowe (jak również i wszystkie ćwiczenia warsztatowe) były znakomitą okazją do poznania innych pracowników - zarówno nauk podstawowych jak i klinicystów. Po obiedzie rozpoczęła się najważniejsza część spotkania - właściwe pisanie pytań. Dołączyły całe zastępy prowadzących - w sumie przyszło ok. 60 osób. Zostaliśmy podzieleni na małe, pięcioosobowe podgrupy: w każdej byli zarówno klinicyści jak i przedstawiciele nauk podstawowych. Każda grupa miała ok. 45 min. na napisanie najlepszego możliwego pytania obejmujacego dziedziny, które reprezentowaliśmy. Ja byłem w grupie z pediatrą, fizjologiem, pulmonologiem i radiologiem. Pytanie składało sie z trzech mniejszych pytań opierających się na analizie obrazów radiologicznych w konktekscie anatomii i zaburzeń czynności oddechowych u dzieci oraz sposobów ich leczenia (nie mogę napisać całości pytania, bo a nóż jakiś student to przeczyta...). Po tym czasie przegrupowaliśmy się i krytycznie analizowaliśmy pytanie innej grupy. Całość zajęła ok. godziny wspólnego czasu i w efekcie powstało 12 pytań. 8 z nich zostanie użytych do tegorocznego egzaminu, a pozostałe trafią do ogólnej bazy danych. Dzisiaj przygotowywaliśmy tylko jeden rodzaj pytań - półotwarte.

Za tydzień i za 2 tygodnie odbędą się kolejne sesje, na których powstaną pytania wielokrotnego wyboru oraz krótkiej odpowiedzi. W 2 połowie mają się jeszcze odbyć spotkania dotyczące części praktycznej. O tym, jak wygląda sesja - napiszę wkrótce. Nadmienię tylko, że trwa ona 2 tygodznie i obejmuje szeroki wachlarz wiedzy i umiejętności bez podziału na poszczególne przedmioty. Celem jest przecież rozwązywanie problemów, a nie zaliczenie przedmiotów.

Podsumowując: taki sposób wspólnego pisania pytań niezwykle integruje CAŁY zespół, również z tymi, których na codzień nie spotykamy. Dzięki warsztatom starsi uczą nowicjuszy jednej z najważniejszych rzeczy edukacyjnych - czyli praktycznego przygotowania egzaminu. A samokontrolujący mechanizm umożliwia utrzymywanie odpowiedniego poziomu kształcenia oraz ucina wszelkie zakusy przeteoretyzowania pytań na przedmiotach podstawowych. Wyklucza również zły humor piszącego, wyciekanie pytań lub słabe przygotowanie metodyczne prowadzącego do przeprowadzenia egzaminu.

Ale taki sposób nie powstał od razu. Ten system (jak pytałem) zaczął funkcjonować na UoS... na początku lat 70!

Przekroje czołowe mózgowia

2011-03-09T19:35:00.003+01:00

We wcześniejszych postach opisałem jak rozwijają się poszczególne części mózgowia oraz opisałem korę mózgu (powierzchnia górno-boczna, powierzchnia podstawna, powierzchnia przyśrodkowa). Jest także prezentacja dotycząca wyznaczania granic płatów kory. Dzisiaj nadszedł w końcu czas, aby w końcu zobaczyć to, co się kryje pod korą mózgu. Zaczynam od przekrojów czołowych.

POZIOM: 2
POZIOM: 3

Polecam oglądanie na pełnym ekranie!

Przekroje czołowe mózgowia1

View more presentations or Upload your own.

Aby szybko zorientować się w danym przekroju sugeruję spojrzeć na najbardziej charakterystyczne części: komory, ciało modzelowate i "standard", nazwany tak przeze mnie na użytek prezentacji zespół charakterystycznych struktur. Tworzą one prawie niezmienny układ (od boku do przyśrodka): kora wyspy, torebka ostatnia, przedmurze, torebka zewnętrzna, skorupa (łupina), gałka blada (część boczna), gałka blada (część przyśrodkowa), torebka wewnętrzna, wzgórze. Do standardu zaliczam również jądro ogoniaste.
Oczywiście można spojrzeć dokładniej i znaleźć jeszcze dużo więcej szczegółów - jeśli ktoś ma taką potrzebę zapraszam na stronę http://anatomiczny.blogspot.com/2010/12/human-brain-atlas.html.

W Remedium o programie nauczania

2011-03-05T23:23:00.001+01:00

Ostatnio na Gdańskim Uniwersytecie Medycznym reaktywowano pismo "Remedium" - pismo studentów wydawane wspólnie z oficjalnym pismem GUMedu czyli Gazetą AMG.

Chciałem początkowo napisać - "dodatek do Gazety AMG", ale głos studentów nie jest "dodatkiem" do oficjalnego stanowiska Uczelni, lecz jest jego integralną częścią.

Zachęcam do lektury tego numeru oraz ewentualnej duskusji nad poruszanymi tematami:

http://www.gazeta.gumed.edu.pl/attachment/attachment/11103/Remedium_2.pdf

Teraz taka osobista refleksja.
Miałem przyjemność poznać Redaktora Naczelnego pisma - Przemysława Waszaka. Chciałbym w tym miejscu podziękować za zaproszenie do napisania tekstu. Znam również autorów tekstów oraz osoby wspominane w tym numerze, w tym inspirujących dydaktyków: dra Dziewiątkowskiego i dra hab. Kowiańskiego (współautorów najlepszego polskiego podręcznika do anatomii napisanego z myślą o studiujących). Mimo, że nie jestem absolwentem GUMedu, czuję się emocjonalnie związany z tą Uczelnią. Miałem przyjemność pracować w Zespole JM Rektora - prof. Janusza Morysia, osobowości, dzięki której GUMed (w to wierzę) zrealizuje wymienione w numerze postulaty dotyczące jakości kształcenia. Mam nadzieję, że mój głos w dyskusji na temat jakości kształcenia medycznego, oparty na zdobywanym doświadczeniu w jednej z najlepszych brytyjskich wydziałów lekarskich, może być przydatny w planowanych zmianach.

A jak wygląda sprawa "jakości kształcenia" na Waszych Uczelniach? Jestescie z niej zadowoleni? Jakie są mocne i słabe strony? Zapraszam do dyskusji!

Napisz, proszę, komentarz!

Rozwinięcie serca i immunologia

2011-02-22T20:53:00.002+01:00

Tym razem temat z zakresu anatomii czynnościowej - cykl pracy serca, czy jak nazywają to fizjolodzy: rozwinięcie serca. Co prawda klasycznie temat poruszany jest na zajęciach z fizjologii, ale zgodnie z zasadą nauczania praktycznego warto połączyć anatomię i fizjologię w jeden kompleks. I dlatego prezentuję to na blogu anatomicznym.

POZIOM: 2

Wiem, wiem - trochę to pokrętne tłumaczenie...

Program wart jest uwagi mimo tego, że wygląda trochę (bardzo) oldskulowo. Nie ma się co dziwić - został wydany ponad 10 lat temu. A i tak jest zaskakująco nowoczesny (albo... jesteśmy jeszcze daleko w tyle).

--> Miłosz (dzięki!) zwrócił uwagę na to, że obecnie już wiemy, że nie ma specyficznych dróg rozchodzenia się impulsów pomiędzy węzłem zatokowo-przedsionkowym a przedsionkowo komorowym. Są one zaznaczone w pierwszej prezentacji, jednak warto być świadomym tego, że w rzeczywistości ich nie ma.

Fizjologia skurczu serca:

http://www.interactivephysiology.com/demo/systems/buildframes.html?cardio/actnpot/01

Cykl pracy serca:

http://www.interactivephysiology.com/demo/systems/buildframes.html?cardio/cardcycl/01

Regulacja ciśnienia krwi

http://www.interactivephysiology.com/demo/systems/buildframes.html?cardio/mainbp/01

To tylko ułamek możliwości strony Interactive Physiology. Cały program to 10 działów szczególnie użytecznych dla wzrokowców i słuchaczy. Ale zawarte w nim ćwiczenia również mają być atracyjne dla "dotykaczy". Dodatkowo cały tekst można pobrać w formie notatki (plik pdf) co szczególnie ważne jest dla "czytaczy".

---> jeżeli jeszcze nie zrobiłeś testu VARK - to zrób go koniecznie teraz. I proszę o wpisy w komentarzach z wynikami testu! Jest to dla mnie Bardzo ważne! (z naciskiem na duże B)

Zaletą programu jest to, że w dowolnym czasie możesz odszukać interesujący Cię fragment i odtworzyć go jeszcze raz. A jak czegoś nie zrozumiesz - to poszukac w książkach i jeszcze raz starać sie ogarnąć daną partię materiału.

Cały program dostępny jest na stronie twórców A.D.A.M.. Koszt ok. 150$ lub bezpłatnie jako dodatek do podręcznika Human Anatomy and Physiology Kohen i Marieb.

Na deser jeszcze jedna strona demonstarcyjna tego programu: Układ Immunologiczny. Żartobliwe, ale skuteczne podejście do tematu.

http://media.pearsoncmg.com/bc/bc_ip/demo/immune/index.html

Oczywiście nie jest to immunologia szczegółowa - ale też i nie jest to celem programu. Z zalożenia mam być to proste wyjaśnienie najważniejszych koncepcji, dzięki czemu więcej czasu pozostaje na prawdziwe, dogłebne studiowanie.

Życzę miłej (i skutecznej) eksploracji!

Wirtualny pacjent

2011-02-21T23:14:00.005+01:00

Anatomia jest podstawowym przedmiotem w naukach medycznych. To truizm, ale studiowanie jej bez powiązania klinicznego może doprowadzić do nagromadzenia nadmiaru szczegółów i przeteoretyzowania. Trendem we współczesnej dydaktyce medycznej jest łączenie, już na początkowych latach studiów, anatomii z praktyką kliniczną. Można powiedzieć, że nie ma co uczyć praktycznych rzeczy, dopóki dobrze nie nauczy się teorii - to możliwe, ale bardzo klasyczne podejście do kwestii dydaktyki. Trend w dydaktyce anatomii jest taki, aby od samego początku pokazywać (udowadniać), że dana struktura jest ważna, a uczenie nie jest "sztuką dla sztuki", która może przydać się "kiedyś tam w przyszłości" lecz ma konkretne znaczenie praktyczne.

Uczyć praktycznie

Nauczanie od samego początku powiązane z praktyką. Świetnie obrazuje to rycina z książki Teaching for better learning wydanej dla prowadzących zajęcia dla przyszłych praktyków przez WHO.

Oczywiście można uczyć budowy mikroskopu na specjalnych zajęciach, na których po kolei zostaną wszystkie jego części, a następnie zgrabnie zaklasyfikowane przez prowadzącego do części optycznych i mechanicznych. Lepiej jednak dać studiującemu mikroskop i na bieżąco omawiać jego budowę oraz funkcje z nimi związane. Z takich zajęć słuchacz (i dotykacz) z pewnością wyniesie więcej, gdyż nie tylko słucha ale i doświadcza... No bo kto (o zdrowych zmysłach) jest w stanie wyobrazić sobie tubus, nie widząc wcześniej mikroskopu?
Można także chodzić na dwuletni kurs pływania, na którym pierwszy rok poświęcony jest na tzw. teorię, a drugi na wykorzystywanie jej w praktyce. Na pierwszym roku uczysz się podstaw pływania, oglądasz relację z najlepszych zawodów sportowych, potrafisz "na wyrywki" i "rano, wieczór, we dnie, w nocy" wymienić 10 stylów pływackich, ale... nie byłeś ani razu na basenie. A na drugim roku od samego początku jesteś rzucany na najgłębszą wodę.

A czyż nie lepszym jest kurs dwuletni, na którym na pierwszym roku na początku pływasz z deską w brodziku? Dopiero potem przechodzisz do dużego basenu. A na drugim doskonalisz swoje umiejętności?

Podczas obu kursów nauczysz się pływać, lecz który uznasz za lepszy?

Sekcje i operacje

Oczywiście studentowi pierwszego roku nie daje się do rąk żywego (jeszcze wówczas) pacjenta - to (nawet dla takiego liberała jak ja) zbyt daleko posunięty optymizm... Ale z powodzeniem można mu dać tzw. wirtualnego pacjenta, czyli komputerową symulację rzeczywistości, z natury rzeczy bardzo uproszczoną. I to już na pierwszym roku.

Jak to wygląda i działa? Zacznę od sekcji:

http://www.articulate.com/community/blogdemo/frog_dissection_demo/player.html

No dobrze, to był żart! Ale... podobało się?

Teraz już konkret:
Operacja kolana

http://www.edheads.org/activities/knee/

Wymiana stawu biodrowego:
http://www.edheads.org/activities/hip2/swf/index.htm

http://www.edheads.org/activities/hip2/swf/index.htm

Głęboka stymulacja mózgu:
http://www.edheads.org/activities/brain_stimulation/swf/index.htm

Przeszczep komórek macierzystych szpiku:
http://www.edheads.org/activities/stem2/

I każdy, nawet na pierwszym roku, może przeprowadzić osobiście taką operację w trakcie której podejmuje konkretne decyzje. A najwiekszą wartościa takiego rozwiązania jest uczenie się nieświadome. W potocznym języku nazywa sie to biegłością. To wiedza i umiejetności, których nie wkuwasz - a je posiadasz. To bardzo dobry sposób uczenia się dla "dotykaczy" (z testu VARK).

Anatomia radiologiczna - Brzuch

2011-02-19T15:00:00.002+01:00

Jak dotychczas nie pojawiły się jeszcze na bogu wpisy ułatwiające rozpoznawanie struktur na obrazach radiologicznych. Tak więc naszedł najwyższy czas, aby to zmienić!

Dzisiejszy post służy właśnie rozwiązaniu tego problemu. Najważniejsze struktury jamy brzusznej w przystępny sposób przedstawione zarówno na klasycznych zdjęciach rentgenowskich jak i na skanach tomograficznych i rezonansu magnetycznego.
POZIOM: 3

Bez zbędnych kresek, jednoznacznie pokazując daną srtukturę, a przy tym ułatwiają przyjrzenie się danemu zdjęciu.

Najważniejsze i najczęstsze obrazy prezentowane są na stronie Suny Downstate Medical Center.

A może ktoś zna jakieś inne, ciekawe strony radiologiczne?

Fotograficzny atlas anatomii człowieka

2011-02-17T22:45:00.002+01:00

Ostatnio miałem możliwość bliższego zapoznania się z siódmym już wydaniem atlasu fotograficznego autorstwa trójki anatomów Johannesa W Rohena, Elke Lütjen-Drecoll i Chichiro Yokochiego. To tzw. “duży Yokochi”.
To olbrzymia kolekcja 1200 ilustracji - przede wszystkim zdjęć, ale także schematów i obrazów radiologicznych wydrukowanych na ponad pół tysiącu stron kredowego papieru…

Atlasy fotograficzne mają swoje dobre i złe strony. Do dobrych z pewnością można zaliczyć to, że można na zdjęciach zobaczyć można dokładnie to, co na sali ćwiczeń. Do tych złych należy zaliczyć cenę… Kupno takiego atlasu to dość spory wydatek (rzędu ok. 400 zł). A co otrzymujemy w zamian:

znakomite zdjęcia (unikalne ujęcia i wartościowe spojrzenie na zagadnienie)
świetnie opracowany materiał
realne odzwierciedlenie ludzkiego ciała (łącznie z pokazaniem wariantów anatomicznych)

Teraz wydawnictwo dostarcza jeszcze rozbudowane zaplecze internetowe. Możliwość powiększania zdjęć o wysokiej jakości naprawdę robi wrażenie!

Color Atlas of Anatomy: A Photographic Study of the Human Body

ISBN-13: 978-1-58255-856-1
Johannes W Rohen MD
Elke Lütjen-Drecoll MD
Chichiro Yokochi PhD
--------
W polskiej wersji językowej dostępna jest bardzo okrojona wersja pierwszych wydań tego atlasu:

Gdzie mieszka miłość?

2011-02-15T21:05:00.003+01:00

Dziękuję wszystkim uczestnikom spotkania powalentynkowego "Gdzie mieszka miłość". Link do nagrania, dzięki któremu raz jeszcze można przestudiować temat, znajduje się poniżej. Wszyscy uczestnicy spotkania "na żywo" maja również możliwość zapisu nagrania na własnym dysku.

http://www.wiziq.com/online-class/459966-gdzie-mieszka-mołość

Jeżeli komukolwiek nasuną się jakieś pytania czy wątpliwości dotyczące zajęć - proszę o kontakt: tcecot1@gmail.com.

Tym razem temat był dosyć obszerny - całość nagrania to ok. 2 godzin.

Zapraszam także zainteresowanych do tworzenia własnych prezentacji! To naprawdę bardzo dobry sposób na pogłebianie i systematyzowanie swojej wiedzy oraz dzielenie sie nią z innymi. Strony Anatomicznego stoją otworem!

Hand Kinesiology - ręka bez tajemnic

2011-02-06T18:38:00.002+01:00

Sprawność ruchowa ręki jest zadziwiająca! U podstawy szerokiej gamy ruchów leży budowa anatomiczna ręki. Bliskie spojrzenie na skomplikowaną (ale przez to jeszcze bardziej fascynującą) budowę ręki zawiera strona

HAND KINESIOLOGY (ANG.)

To starannie opracowany przewodnik rysunkowy po anatomii ręki. Dla tych, którzy jeszcze nie wiedzą (albo już zdążyli zapomnieć) częśc wolna kończyny górnej składa się z ramienia, przedramienia i ręki. Na ręce wyróżnić możemy stronę dłoniową ręki i stronę grzbietową ręki.

A tu więcej o kończynie górnej z tego bloga (po polsku):
http://anatomiczny.blogspot.com/search/label/ko%C5%84czyna%20g%C3%B3rna

POZIOM: 2

Dobry student/zły student

2011-02-02T19:31:00.003+01:00

Czy da się powiedzieć, że ktoś jest dobrym studentem, a ktoś jest złym studentem? Odpowiedź intuicyjnie wydaje się oczywista, ale współczesna dydaktyka pokazuje, że sprawa nie jest tak prosta.

Jeżeli na zajęciach student zadaje pytania w stylu:

- "Czy będzie to na egzaminie?"

- "Jak wbita będzie szpilka na praktyku?"

- "Czy muszę to umieć?"

- "Ile wystarczy wymienić, żeby zaliczyć?"
lub mówi:
- "Proszę nie zadawać takich pytań... to było na przedmiocie X i już jesteśmy po egzaminie..."

- "Muszę jeszcze przerobić te giełdy..."

to od razu wiadomo, że jest to osoba ucząca się jedynie dla zaliczenia i zdobycia papierka. Anglosasi używają określenia "surface learner". Jego przeciwieństwem jest "deep learner", który aktywnie zdobywa wiedzę, umiejętności i postawy, czyli... studiuje.

Zobaczcie ten film:

A Ty - tylko zaliczasz czy studiujesz?

--------------

Ale to tylko jedna strona medalu. To, jacy będą studenci zależy w dużym stopniu od nauczających. I to zarówno od ich sposób prowadzenia zajęć, programu nauczania jak i metod egzaminowania.

Program skupiający się na pamięciowym opanowaniu przedmiotu (np. wyuczeniu się na pamięć skryptu danej katedry/zakładu/profesora) niemal automatycznie wywołuje reakcje "uczenia się powierzchownego".

Również wybór metod prowadzenia zajęć nakierowuje studentów na odpowiednie tory: jeżeli dominują metody słowne to znowu niemal automatycznie włącza się reakcja "uczenia się powierzchownego" objawiająca się chęcią zapamiętania każdego słowa wykładowcy. Od strony wykładowcy może być to nawet wzmacnianie słowami "przecież już o tym ostatnio mówiłem, nie będę się powtarzał".

Jeżeli egzamin jest wyłącznie w formie testowej, swego rodzaju walką podsycaną myślą: "jak zadać pytanie, aby odpowiedziało na nie jak najmniej uczestników quizu" to znowu automatycznie nakierowuje na sposób przygotowywania się do niego.

Ogarnąć mózg... Po spotkaniu.

2011-01-29T12:28:00.002+01:00

Dziękuję wszystkim uczestnikom za wzięcie udziału w tym eksperymentalnym przedsięwzięciu. To było nowe i bardzo ekscytujące dla mnie doświadczenie. Udało się zbudować most łączący różnych ludzi, o rożnych zainteresowaniach i z różnych miejsc. A to chyba jest najważniejsze.

BEZPOŚREDNI ODNOŚNIK do zapisu spotkania:
http://www.wiziq.com/online-class/455916-ogarn%C4%85%C4%87-m%C3%B3zg

Wszyscy uczestnicy mają prawo do ściągnięcia pliku na komputer
Pozostali moga obejrzeć zapis spotkania na stronie

UWAGA!

Plik jest dosyć duży (ok. 60 MB) i dlatego może się długo ładować.
Zajęcia rozpoczynają się po 15 minutowym wstępie.

Mam nadzieję, że udało mi się chociaż w niewielkim stopniu "ogarnąć ten mózg" i wskazać drogę jak można podejść do uczenia się tej jednej z najtrudniejszych dziedzin przyrodniczych. Traktuję neuroanatomię jako naukę pomocniczą względem wszystkich pozostałych zajmujących się czynnością mózgu. Jeżeli ktoś ma jakieś pytania lub uwagi zapraszam do kontaktu: tcecot1@gmail.com
Teraz jeszcze plik jest przetwarzany - już niedługo będzie dostępny do ponownego odtworzenia.

To (wbrew pozorom) dosyć spore wyzwanie techniczne. Ważne również, że można używać tego narzędzia za darmo. Profesjonalne programy (np. Adobe) dla organizacji to koszt rzędu setek tysięcy złotych.

Następne spotkanie:
Gdzie mieszka miłość?
15 lutego 2011
godz. 18.00

Pozdrawiam wszystkich!

Ogarnąć mózg. Wykład internetowy

2011-01-24T20:41:00.008+01:00

Wszystkim zainteresowanym neuro chciałbym zaproponować spotkanie w przestrzeni wirtualnej pt.: OGARNĄĆ MÓZG.

To eksperymentalne spotkanie na platformie edukacyjnej WiziQ
Czas: SOBOTA 29 stycznia 2010
Rozpoczęcie: godz. 11:00 czasu polskiego (03:45 AM (CST)), chociaż do "sali wykładowej" można już wejść od 10:45

Czas trwania: 45 min
Komunikacja: czat na stronie.
Miło będzie, jak każdy uczestnik na początku się przywita :)
Liczba uczestników: do 500 (ha, ha), można sprosić znajomych

Jak wziąć udział?
1. Aby wziąć udział w spotkaniu trzeba założyć konto (free) na stronie www.wiziq.com.

2. Po rejestracji kliknąć: "join class" w okienku powyżej i zalogować się na swoje konto (tym potwierdza się zapisanie na zajęcia!).
Tylko osoby, które dołączą do zajęć (join class) będą mogły wejść w sobotę na zajęcia.

3. Zalogować się "do sali" w sobotę między 10:45 a 11:00

Wymagania:

minimalna znajomość angielskiego (aby nie zginąć na stronie) bo jest trochę skopmlikowana przy pierwszym spotkaniu.
przeglądarka z zamontowanym Flash Playerem SPRAWDŹ PRZEGLĄDARKĘ

Nigdy jeszcze TEGO nie robiłem, tak więc trzeba trzymać kciuki :)
Jeszcze raz serdecznie wszystkich zapraszam na to eksperymentalne spotkanie!

Ekran główny po zalogowaniu wygląda tak (kliknij, aby powiększyć):

Po prawej stronie okienko czatu. Tam będzie można zadawać pytania i (ewentualnie) podawać odpowiedzi.

Gadżetomaniacy anatomiczni

2011-01-23T14:30:00.005+01:00

Cuda i cudeńka techniki w kieszeni. Najlepsze atlasy anatomiczne za dotknięciem opuszka palca wskazującego prawego (lub lewego; w zależności od dominacji półkulowej). Ryciny na iPhonie trochę małe, ale już na iPadzie prezentują się znakomicie. Niestety, mogłem tylko podotykać w Apple Store…
Dzisiaj o aplikacjach anatomicznych przeznaczonych na gadżety. Wartość informacyjna taka sama jak w zwykłym drukowanym atlasie, ale fun i szpan większy ; ) Pogrupowane według wydawców (Elsevier, LWW, Thieme).

Kliknięcie na przykładowy ekran pozwoli cieszy się obrazkiem o wysokiej rozdzielczości.
Kliknięcie na prostokątną ikonkę programu jest odnośnikiem do strony producenta i bardziej szczegółowej prezentacji (j. ang).
Wszystkie programy są płatne ($).

Elsevier

Od czasu kiedy Elsevier zakupił kolekcję Nettera wykorzystuje go na wszystkich możliwych polach: zaczynając od tradycyjnego drukowanego atlasu, poprzez atlasy fizjologiczne, podręczniki przeznaczone dla poszczególnych specjalności medycznych, aż do Apps’ów.
Spośród 6 znalezionych przeze mnie aplikacji z rycinami Nettera prezentuję dwie ($):

Netter's Neuroscience Flash Cards, 2nd Edition	Netter's Musculoskeletal Flash Cards

Wydawca proponuje również atlas radiologiczny ($):

Imaging Atlas of Human Anatomy

Lippincott Williams & Wilkins

Trzy atlasy anatomiczne, z czego dwa to atlasy rysunkowe ($),

Clemente's Anatomy Flash Cards	Moore's Clinical Anatomy Flash Cards

a trzeci to atlas fotograficzny ($):

Rohen's Photographic Anatomy Flash Cards

Thieme Medical Publishers

I mój ulubiony graficznie atlas ($)

Atlas of Anatomy

Wszystkie prezentowane powyżej aplikacje pochodzą z jednej firmy: Modality. Ale to nie jedyny, liczący się na rynku producent aplikacji...

Artnatomy–mięśnie mimiczne

2011-01-23T12:27:00.005+01:00

Mięśnie wyrazowe, które unerwione są przez nerw twarzowy (VII) są niezwykłe z kilku względów. Jednym z nich jest to, że jeden z przyczepów znajduje się tradycyjnie na kości, jednak drugi jest na skórze lub błonie śluzowej. Kolejną niezwykłością jest ich znaczenie w komunikacji i to zarówno werbalnej jak i pozawerbalnej.

Strona, którą przedstawiam zawiera proste, ale skuteczne animacje działania mięśni wyrazowych twarzy. Jeżeli jesteś ciekawy jakie jest podłoże anatomiczne ekspresji gniewu lub zadowolenia – to program właśnie dla Ciebie.

ARTNATOMY

Działanie mięśni można zobaczyć na schematycznej lub naturalnej twarzy. Używając suwaków przezroczystości można sprawdzić przyczepy kostne na czaszce lub zlokalizować mięsień pod skórą. Ale najważniejsze w tej aplikacji jest pokazanie działania mięśni. Autorzy używają dwóch poziomów: 1 – czynność pojedynczego mięśnia i 2 – czynność złożona grup mięśniowych.

Widok modułu zaawansowanego

To znakomite narzędzie dla wszystkich studiujących anatomię i to zarówno od strony medycznej jak i artystycznej. Programu można używać za darmo w Internecie lub ściągnąć na własność za 30 Euro.

Molekularne podstawy funkcjonowania neuronu

2011-01-23T01:11:00.002+01:00

Dzisiejszy temat nie jest sensu stricto anatomiczny. Raczej fizjologiczno-biochemiczny. Ale mam nadzieję że przydatny. I efektowny, co zapewniają animacje Wydawnictwa McGraw Hill.

Wprowadzeniem do tematu jest prosty układ złącza nerwowo-mięśniowego. Na tym przykładzie można zrozumieć istotę działania synaps chemicznych. Animacja pokazuje wszystkie stadia działania tego typu połączenia rozpoczynając od dotarcia fali depolaryzacyjnej, poprzez uwolnienie neuroprzekaźnika, aż do możliwych losów uprzednio uwolnionego neurotransmitera

Działanie złącza nerwowo-mięśniowego

Na poziomie komórkowym (tu: pojedynczego neuronu) przesuwająca się fala depolaryzacyjna, czyli potencjał czynnościowy, porusza się po aksonie od wzgórka w kierunku zakończenia synaptycznego. Dlaczego tylko w jednym kierunku? Wyjaśniono to w tej animacji:

Mechanizm przesuwania się potencjału czynnościowego wzdłuż niezmielinizowanego aksonu.

Na poziomie molekularnym mechanizm powstawania potencjału czynnościowego zależny jest od kanałów bramkowanych napięciem. To dzięki ich właściwościom dochodzi do przemieszczania się jonów (ładunków) w poprzek błony, co leży u podstawy zmian nazywanych potencjałem czynnościowym.

Mechanizm działania kanałów bramkowanych napięciem

Powyższe zmiany molekularne mają miejsce na błonie presynaptycznej oraz na błonie postsynaptycznej. Jednakże powstanie postsynaptycznego potencjału czynnościowego na poziomie molekularnym zależne może być od kilku mechanizmów. Jednym z nich jest opisany w pierwszej animacji bezpośrednie otwarcie kanałów bramkowanych ligandem (acetylocholina łączy się z receptorem nikotynowym, który jest jednocześnie kanałem jonowym). Drugą możliwością jest łączenie się liganda (tu: neurotransmitera) a receptorem metabotropowym aktywującym białka G.

Mechanizm działania błonowego receptora metabotropowego związanego z białkiem G

Żeby wszystko powróciło do normy (repolaryzacja) potrzebne jest działanie pompy sodowo potasowej. Ten stale działający enzym jest jednym z gwarantów wrażliwości neuronu na bodźce. Cały czas jesteśmy na poziomie molekularnym.

Pompa sodowo-potasowa

Dla przypomnienia popatrzmy raz jeszcze na synapsę chemiczną:

Ogólny mechanizm działania synapsy chemicznej

Jeżeli jednak jeszcze nie zrozumiałeś zasady działania synapsy chemicznej i nie potrafisz powiązać zjawisk zachodzących na poziomie komórkowym i molekularnym pomocne mogą być te animacje:

Jeżeli to też nie pomogło: po prostu napisz tcecot1@gmail.com

The Brain…–czyli od stóp do głów o mózgowiu

2011-01-23T00:17:00.001+01:00

W Internecie istnieje ogromna liczba stron dotyczących mózgu. Niektóre są lepsze, niektóre gorsze. Jedne bardzo szczegółowe – inne zupełnie ogólne. Jak to ze stronami internetowymi bywa.

Do stron lepszych zaliczam stronę

The brain from top to bottom

Przede wszystkim strona porusza najważniejsze zagadnienia neurobiologiczne.Menu główne zawiera 12 różnych tematów, takich jak “ból i przyjemność”, “zmysły” lub “emocje a mózg”. Każdy zainteresowany może znaleźć jakieś ciekawe zagadnienie, a każde z nich możemy poznać w stopniu podstawowym (kolor żółty), średnio zaawansowanym (kolor hm… niebieski?) oraz zaawansowanym (kolor czerwony). Poziom można wybrać z menu w prawym dolnym rogu.Można także poruszać się według poziomów organizacji – od molekularnego do socjologicznego lub podążać za przewodnikiem, klikając kolejne ikonki mózgu. Widać wyraźnie, że tworzący tę stronę przemyśleli jej organizację.

Strona jest bardzo dobrze opracowana graficznie, a wszystkie grafiki (jak i treści) dostępne są na licencji “Copyleft”, co oznacza w praktyce, że można z nimi robić dosłownie wszystko (poza zastosowaniem do celów komercyjnych). Bardzo podoba mi się ta idea.

To strona naprawdę warta uwagi!

Kości nadgarstka

2011-01-22T21:29:00.004+01:00

W skład kośćca ręki wchodzą kości nadgarstka, śródręcza oraz palców, czyli paliczki. Dzisiaj przyjrzymy się kościom nadgarstka.
POZIOM: 2

Kości nadgarstka carpal bones ułożone są w dwa szeregi: bliższy i dalszy, każdy tworzony przez 4 kości. Szereg bliższy, czyli proksymalny, tworzą kości łódeczkowata scaphoid, księżycowata lunate, trójgraniasta triquetral oraz leżąca na niej od strony dłoniowej kość grochowata pisiform. W skład szeregu dalszego wchodzą: kość czworoboczna większa trapezium, czworoboczna mniejsza trapezoid, główkowata capitate (największa spośród kości nadgarstka, posiadająca główkę i szyjkę) oraz kość haczykowata hamate ( z charakterystycznym haczykiem hook of hamate).
Kości nadgarstka tworzą łuk zwrócony wklęsłością do strony dłoniowej, tworząc tzw. bruzdę nadgarstka. Jej ograniczeniem od strony bocznej (promieniowej) są guzki kości łódeczkowatej i czworobocznej większej, natomiast od strony przyśrodkowej (łokciowej) kość grochowata i haczyk kości haczykowatej.
Prezentacja na podstawie znakomitego programu do nauki anatomii Anatomy and Physiology Revealed 2.0

Można także wydrukować rycinę do samodzielnego opisywania, która będzie podstawą do stworzenia własnego atlasu.

Open publication - Free publishing

Możesz także wykorzystać:

Mini Atlas Osteologiczny Kończyny Górnej
Prezentację wprowadzającą: Kości, więzadła, stawy kończyny górnej

Kość łokciowa

2011-01-21T15:07:00.003+01:00

Kości przedramienia - promieniowa i łokciowa połączone są błoną międzykostną przedramienia. Dzięki temu ich ruchy są ze sobą ściśle skorelowane. Ruchomość względem siebie umożliwiają dwa stawy: promieniowo-łokciowy bliższy (będący częścią stawu łokciowego) oraz staw promieniowo-łokciowy dalszy.
Prezentacja na podstawie znakomitego programu do nauki anatomii Anatomy and Physiology Revealed 2.0
POZIOM: 3

Można także wydrukować rycinę do samodzielnego opisywania.
Taki własny atlas, z własnymi oznaczeniami, swoim sposobem robienia notatek oraz komentarzami jest bardzo wartościowy. Systematycznie prowadzony może być cenniejszy od pięknego, kolorowego atlasu na kredowym papierze, do którego tylko rzadko zaglądamy.

Open publication - Free publishing

Możesz także wykorzystać:

Mini Atlas Osteologiczny Kończyny Górnej
Prezentację wprowadzającą: Kości, więzadła, stawy kończyny górnej

Kość promieniowa

2011-01-20T08:53:00.005+01:00

Na zajęciach bardzo dużo osób miało problem z odróżnieniem prawej i lewej kości promieniowej. Dzisiaj postaram się wyjaśnić, jak to zrobić, ale najpierw potrzebna jest szczegółowa wiedza dotycząca budowy tej kości. Kiedy pozna się niuanse budowy warto odpowiedzieć na trzy podstawowe pytania: (1) gdzie jest konieć bliższy, a gdzie konieć dalszy; (2) co znajduje się od strony bocznej, a co od przyśrodkowej oraz (3) gdzie jest powierzchnia przednia, a gdzie powierzchnia tylna. Po odpowiedzi na te pytania rozróżnienie kości prawej i lewej nie będzie przysparzało najmniejszego problemu.

POZIOM: 3

Prezentacja na podstawie znakomitego programu do nauki anatomii Anatomy and Physiology Revealed 2.0

Można także wydrukować rycinę do samodzielnego opisywania.Taki własny atlas, z własnymi oznaczeniami, swoim sposobem robienia notatek oraz komentarzami jest bardzo wartościowy. Systematycznie prowadzony może być cenniejszy od pięknego, kolorowego atlasu na kredowym papierze, do którego tylko rzadko zaglądamy.

Open publication - Free publishing

Krok 1: Głowa kości ramiennej - koniec bliższy, na końcu dlaszym: powierzchnia stawowa nadgarstkowa
Krok 2: Wcięcie łokciowe oraz brzeg międzykostny znajdują się od strony przyśrodkowej, a wyrostek rylcowaty od strony bocznej
Krok 3: powierzchnia przednia jest wklęsła, powierzchnia tylna wypukła, a na końcu dalszym ma charakterystyczne rowki dla ścięgien mięśni prostowników.

Clinically Oriented Anatomy – prezentacja podręcznika

2011-01-16T12:25:00.003+01:00

Bez wątpienia do czołówki najlepszych podręczników przeznaczonych dla studentów kierunku lekarskiego zaliczyć można Clinically Oriented Anatomy: Keith L. Moore; Arthur F. Dalley; Anne M.R. Agur. Obok podręcznika Gray's Anatomy for Students jest to najczęściej wybierany tekst bazowy do nauczania anatomii dla przyszłych lekarzy.

Okładka wydania 6 podręcznika

Pod względem edytorskim kolejne wydania podręcznika zdecydowanie zyskują - tu można zobaczyć przykładowy rozdział: Head (plik pdf).

Drukowane zasoby towarzyszące

Do pracy z tym podręcznikiem przeznaczone są również fiszki oraz Atlas Antomii Granta.


Pudełko z fiszkami	Okładka 12 wydania atlasu

Strona internetowa

Jak każdy nowoczesny podręcznik również i ten ma zaplecze internetowe. Może nie jest ono jeszcze tak rozbudowane ja w przypadku podręczników Tortory czy Marieb, lecz jest równiez godne uwagi. Na stronie ThePoint($) znaleźć można:

- pełen tekst podręcznika z wszystkimi rycinami, łatwy do przeszukiwania

- dodatkowe materiały nie zawarte w podręczniku

- zbiór testów

- videocasty - czyli filmy pokazujące realne przypadki kliniczne wraz z komentarzem

Dla prowadzących

- wszystkie ryciny z podpisami i bez podpisów

- edytowalne prezentacje Power Point

- testy do wykorzystania na wykładzie

- program generujący testy

Jeżeli prowadzisz zajęcia dla studentów anglojęzycznych, a podręcznik znajduje się na liście obowiązkowych lub zalecanych to wszystkie powyższe materiały dostępne są dla Ciebie za darmo! Bezpośredni link do strony z formularzem zamówienia:

http://www.lww.com/adoption/

------------------------------------------

Clinically Oriented Anatomy, Sixth Edition

Keith L. Moore
Arthur F. Dalley
Anne M.R. Agur

Paperback: 1168 pages
Publisher: Lippincott Williams and Wilkins; 6th revised international ed edition (1 Feb 2009)
Language English
ISBN-10: 1605476528
ISBN-13: 978-1605476520

Principles of Anatomy and Physiology - podręcznik

2011-01-16T11:39:00.001+01:00

Prezentacja kolejnego podręcznika przeznaczonego dla studentów studiów niemedycznych: Principles of Anatomy and Physiology autorstwa Gerarda J. Tortory i Bryana H. Derricksona. Podobnie jak podręcznik Marieb i Kohen, przeznaczonego dla rocznego kursu łączącego anatomię, fizjologię, histologię i elementy embrioloogii. Obecnie ukazało sie już 12 wydanie tego podręcznika.

Kliknięcie na okładkę powoduje przejście na stronę Wydawcy, gdzie można zapoznać się ze szczegółowym opisem danej książki oraz zobaczyć podgląd w Google Books.

Wydanie 12 dwutomowego podręcznika.

Na stronie wydawcy dostępna jest prezentacja pokazująca najważniejsze zalety tego podręcznika.

PREZENTACJA INTERAKTYWNA

Warto zauważyć, że podręcznik ściśle stosuje się do zasad multimodlaności - VARK.

Dodatkowe materiały drukowane
Podręcznikowi towarzyszy przewodnik do ćwiczeń (Labolatory manual) w wersji podstawowej (człowiek), lub pokazujące anatomię kota lub prosięcia, w zależności od materiału stosowanego na zajęciach.


Wydanie 3 przewodnika do ćwiczeń.	Ilustrowany notatnik, wyd. 12

Oprócz tego dostępny jest również ilustrowany notatnik “Illustrated netbook" zwracający uwagę na najważniejsze zagadnienia z anatomiii i fizjologii. To także 2 atlasy anatomii: atlas fotograficzny oraz atlas obrazowania medycznego oraz zbiór ilustracji bez podpisów, do własnego użytku przez studenta.

Strona internetowa

Na stronie internetowej znajdują się:

zbiór zdjęć do opisania z Real Anatomy - interaktywnego atlasu fotograficznego,

Visual Anatomy - zbiór ćwiczeń polegający na rozpoznawaniu i opisywaniu rycin z podręcznika, preparatów anatomicznych i histologicznych czy opisywaniu modeli - demo

Interactions: zbiór animacji fizjologicznych

Power Anatomy - komputerowy atlas 3D

Symulacje (a nie tylko prezentacje!) eksperymentów PowerPhys - demo

Zbiór rycin bez podpisów - Visual Library

Poza tym znajdziemy tam m.in.:

zestaw testów wstępnych, sprawdzających i podsumowujących

zestaw narracji z wyjaśnieniem najważniejszych rycin w podręczniku w postaci pliku mp3 możliwego do ściągnięcia - Illustration Podcast

wszyscy, dla których angielski nie jest językiem podstawowym, mogą posłuchać prawidłwej wymowy terminów anatomicznych i fizjologicznych - Audio Glossary

Zbiór przypadków klinicznych

Oczywiście za te wszystkie przyjemności należy zapłacić ($):

Strona internetowa podręcznika ($): Student Compagnion Site

Materiały dla prowadzących

Po rejestracji jako użytkownik tej strony prowadzący zajęcia otrzymuje dostęp do dodatkowych materiałów:

ryciny z podpisami lub nie, prezentacje PPT, zadania i odpowiedzi do nich, cele nauczania, sugerowany zarys wykładów czy zbiór testów.

-----------------------------------------------

Principles of Anatomy and Physiology, 12th Edition

Gerard J. Tortora, Bryan H. Derrickson

ISBN: 978-0-470-08471-7

Hardcover

1280 pages

Human Anatomy and Physiology - podręcznik

2011-01-16T00:40:00.002+01:00

Dziś prezentacja jednego z ciekawszych podręczników dla studentów studiów nielekarskich, mój faworyt posród anglojęzycznych podręczników: Human Anatomy and Physiology autorstwa Elanie Marieb i Katje Hoehn.

Okładka Wydania 8 (aktualnego) podręcznika

Podręcznik przeznaczony jest do stosowania w kursie łączącym anatomię, histologię i fizjologię prowadzonym w trybie całorocznym (2 semestry).

INTERAKTYWNA PREZENTACJA

Poprzenie wydania

Okładki poprzednich wydań podręcznika

Różnice pomiędzy poszczególnymi wydaniami papierowymi w rzeczywistości są kosmetyczne. Co ciekawe, wydania na rynek amerykański mają inna okładkę niż wydania międzynarodowe. Te ostatnie są oznaczone "Pearson International Edition".

Przewodnik do ćwiczeń (Lab Manual)

Okładki poprzednich wydań przewodnika do ćwiczeń

Każdemu wydaniu podręcznika towarzyszy przewodnik do ćwiczeń.

Zarówno tekst podręcznika jak i przewodnika do ćwiczen jest wydawany w trzech wersjach - tekst główny (człowiek), kot lub prosię.

Strona internetowa
A temu wszystkiemu towarzyszy znakomita strona internetowa. Każdy rozdział rozpoczyna się przewodnikiem systematyzującym kroki zdobywania wiedzy. Różnego typu testy umożliwiają śledzenie własnych postępów, a w pełni speronalizowany e-book umożliwia szybkie wyszukiwanie potrzebnych informacji.

Dla prowadzącego
Dla wszystkich prowadzących zajęcia dotępne są materiały pomocnicze w postaci generatora testów z olbrzymią bazą pytań oraz wszystkie ilustracje z podpisami lub bez. Można także pobrać w pełni edytowalne prezentacje w formacie Power Point.

Ale żeby cieszyć się w pełni funkcjonalnym podręcznikiem, za to wszystko trzeba zapłacić ($)

Podręcznik jest dostępny na stronie:
Anatnomy and Physiology Place ($)

Przewodnik jest dostępny na stronie:
Physio Ex 9.0 ($)

-------------------------------------------------
Human Anatomy & Physiology, 8/E

Elaine N. Marieb, Holyoke Community College
Katja N Hoehn, Mount Royal College
Katja Hoehn, Mount Royal College

ISBN-10: 0321694155
ISBN-13: 9780321694157

Najlepsze atlasy anatomiczne w sieci

2011-01-15T16:22:00.003+01:00

Zazwyczaj na początku roku akademickiego pada standardowe pytanie: który atlas anatomiczny jest najlepszy? Czy warto kupować atlas drukowany skoro istnieją w sieci atlasy elektroniczne? Moja odpowiedź jest taka – to zależy co lubisz i do czego będzie Ci to potrzebne.
Jeżeli zaczynasz przygodę z medycyną, powiem szczerze, trudno mi wyobrazić sobie Ciebe bez drukowanego, dobrego atlasu. Jeżeli studiujesz kierunki paramedyczne lub takie, gdzie prowadzone są zajęcia z anatomii człowieka – niekoniecznie będzie Ci potrzebny bardzo szczegółowy atlas drukowany. Wystarcza tzw. Małe Atlasy lub Atlasy specjalizstyczne (np. dla studiujących fizjoterapię czy radiologię).
W zależności od sposobu obrazowania treści atlasy anatomiczne dostępne w sieci można podzielić na:

atlasy rysunkowe
atlasy fotograficzne
atlasy wygenerowane przez komputer

Dzisiaj przedstawiam kolekcję przydatnych linków do najwartościowszych anatomicznych zasobów sieci, które znam. Jeżeli znasz inne ciekawe i wartościowe miejsca, proszę zostaw linka w komentarzu. Symbol ($) oznacza atlasy płatne.

Atlasy rysunkowe

Atlasy rysunkowe zazwyczaj są zdygitalizowaną formą atlasu drukowanego.I właściwie niczym nie różnią się od papierowych odpowiedników.

Może to być prosty atlas jak ~~Direct Anatomy~~ lub Get Body Smart. Może to być także bardziej zaawansowanan kolekcja rycin Nettera lub Anatomia Człowieka Wydawnictwa PZWL. To także atlas A.D.A.M.($). Najlepsze ryciny, moim zdaniem ,oferuje strona WinkingSkull.($)

Korzystać można również ze skanów starych podręczników udostępnianych na stronach bibliotek, tu moim faworytem jest biblioteka Uniwersity of Toronto lub strona archive.org z bogatym zbiorem cyfrowych książek. Ewolucja człowieka nie następuje tak szybko, aby widoczne były różnice anatomiczne…

Atlasy fotograficzne

Atlasy fotograficzne (te cenię najbardziej) przedstawiają widoki z sekcji. Nie ma w nich przekoloryzowania lub artystycznego uogólnienia – tak to po prostu wygląda.

Mogą być tak zaawansowane jak Anatomy & Physiology Revealed ($) lub też tak proste jak Kolekcja Basseta. To także atlasy dostępne z podręcznikami jak Real Anatomy ($) lub Practice Anatomy Lab ($) Może to być również film, przykładem jest bardzo dobry Atlas Anatomii Aclanda ($).

Atlasy komputerowe Atlasy wygenerowane przez komputer, których celem jest możliwość interaktywnego wyboru punkty widzenia w przestrzeni: rotacji, przybliżania, usuwania lub dodawania struktur. Te trójwymiarowe atlasy jeszcze są niedokonałe technicznie, a ich jakość nie dorównuje klsycznym atlasom z rycinami lub też atlasom fotograficznym.

Zbiór otwiera prosty Google Body Browser. to bardzo dobry technicznie Visible Body lub jeszcze bardziej dokładny Primal Pictures ($), choć nie tak intuicyjny w obsłudze. i ten ostatni jest właściwie jedynym, który może przydać sie studiującym medycynę.

Życzę owocnego korzystania z tych zasobów!

Nowa wersja A&P Revealed - wersja 3.0

2011-01-15T13:23:00.002+01:00

Pojawiła się kolejna, trzecia już wersja znakomitego programu do nauki anatomii Anatomy & Physiology Revealed. O poprzedniej wersji pisałem w ubiegłym roku.

Oficjalna strona wersji trzeciej

Najważniejsze nowości:

personalizacja zawartości: możliwość budowania własnego kursu
3 nowe rozdziały: orientacja ciała w przestrzeni, poziom komórkowy i molekularny, tkanki
nowe treści: rozwinięcie układu krążenia kończyn, informacje o obrazach mikroskopowych, nowe animacje 3D, znakomite filmy pokazujące ruchy,

Warto zobaczyć oficjalny film producenta.

Moim zdaniem jest to najlepszy, dostępny na rynku atlas anatomii i fizjologii człowieka przede wszystkim dla studentów kierunków paramedycznych czy biologii.

1.E. Kończyna dolna - kości, więzadła, stawy

2011-01-13T18:24:00.004+01:00

W prezentacji przedstawiłem ogólną charakterystykę kości, więzadeł i stawów kończyny dolnej.

POZIOM: 1

1.E. Kończyna dolna - kości, więzadła, stawy

View more presentations or Upload your own.

Wszystkie prezentacje w tej serii są oznaczone tagiem "Kurs anatomii"

Topograficznie kończyna dolna składa się z biodra, uda, podudzia (goleni) i stopy.

Zadania

Dodatkowe zasoby

Analogiczna prezentacja dotycząca kończyny górnej (1.D.).
Spis struktur anatomicznych w postaci “mapy myśli”.
Prezentacje w j.angielskim (bardzo dobre ryciny)

Forma prowadzenia zajęć to 40% sukcesu

2011-01-09T19:10:00.000+01:00

Doktor A jest ekspertem w swojej dziedzinie. Wie tak dużo z jej zakresu, że śmiało można o nim powiedzieć, że "wie wszystko". Ale zajęcia z nim to prawdziwa katorga. Coś tam smęci, dygresję popycha dygresją, przeskakuje z tematu na temat... Można powiedzieć: naukowcem to jest dobrym, ale dydaktykiem żadnym.

Być może Doktor A jeszcze czegoś nie wie? Z pewnością nie wie, (1) czym jest metodyka danego przedmiotu i (2) nie zdaje sobie sprawy, jak ważnym jest ona elementem w procesie nauczania. Bez żadnych naukowych dowodów szacuję, że metodyka stanowi ok. 40% sukcesu, czyli poprowadzenia pasjonujących zajęć.

Metodyka

More PowerPoint presentations from TomekCecot

Studia można potraktować jako grę.

"Aby wygrać, trzeba znać zasady gry"

Dydaktyka kieruje się dokładnie nazwanymi regułami. Uczestnikami tej "gry dydaktycznej" są zarówno prowadzący jak i studenci. Swoje prezentacje dydaktyczne kieruję zarówno do prowadzących zajęcia jak i do studentów.

dla tych pierwszych, żeby zainspirować do innego spojrzenia na zajęcia
dla tych drugich, żeby wiedzieli czego mogą oczekiwać

I jeszcze jedna uwaga - te pomysły odnoszą się do przedmiotów z zakresu tzw. nauk podstawowych, prowadzonych przede wszystkim na pierwszych latach studiów niższego szczebla. Tych przedmiotów, na których nie wymaga się jeszcze korzystania ze specjalistycznej literatury. Przykładem może być anatomia, fizjologia, czy różnego rodzaju "wstępy".
Metodyka prowadzenia zajęć monograficznych jest trochę inna. Ale o tym może kiedyś w przyszłości...

Po co uczyć?

2011-01-08T17:23:00.000+01:00

Kolejne trywialne i oczywiste (z pozoru) pytanie. Przygotowując dzisiejszą prezentację postawiłem sobie za cel porównanie drogi dydaktycznej w dwóch systemach społecznych i odpowiedź na pytanie jakie cele realizowała dydaktyka klasyczna, a jaki ma realizować dydaktyka współczesna.

Ciągle wydaje mi się, że istnieje jakaś niewidzialna granica (niezwykle trudna do przeskoczenia) pomiędzy modelem społeczeństwa XIX/XX- wiecznego, a modelem współczesnym. Widzę ją bardzo wyraźnie w dydaktyce, słysząc takie głosy jak: "nie umieszczę wykładów w internecie, bo nikt nie będzie na nie przychodził", albo "naucz się tego - nie zaszkodzi, a to że się nie przyda nie ma najmniejszego znaczenia".

Ogólne cele nauczania

View more presentations or Upload your own.

9.A. Wątroba

2011-01-07T20:33:00.007+01:00

Ile rzeczywiście może znieść Twoja wątroba? Czy są naukowe dowody na to, że alkohol wpływa destrukcyjnie na komórki wątroby - hepatocyty? Czy przeszczep wątroby jest możliwy? Na te pytania NIE odpowiadam w dzisiejszej prezentacji. Ale można zapoznać się z ogólną budową największego gruczołu człowieka. Jak zwykle polecam oglądanie na pełnym ekranie.

POZIOM: 1

9.A. Wątroba

View more presentations or Upload your own.

Wszystkie prezentacje w tej serii oznaczone są tagiem "Kurs anatomii".

Idealny podręcznik do anatomii

2011-01-05T15:28:00.002+01:00

Czy istnieje idealny podręcznik do anatomii? Po czym poznać najlepszy podręcznik do studiowania/nauczania anatomii? Podręcznik czy "zwykła, wydrukowana książka" - jaka jest różnica? Czym kierować się przy wyborze podręcznika? Na te pytania odpowiadam w dzisiejszym poście.

Podręcznik jest z założenia użytecznym narzędziem dydaktycznym - i to zarówno dla studenta jak i dla prowadzącego.

Narzędzie dydaktyczne dla studenta
Podręcznik nie jest wyłącznie zbiorem wiedzy na dany temat. Od tego są encyklopedie. Podręcznik ma pomóc studentowi w studiowaniu. Dlatego musi spełniać kilka warunków:

1. Przekazywać wiedzę adekwatną dla konkretnego odbiorcy
Materiał, który obejmuje podręcznik powinien być skierowany do konkretnej grupy odbiorców.
Prowadzący A umieścił Anatomię Bochenka jako zalecany dla studentów elektroradiologii.
Po co? Nie sądzę, aby był to dobry poręcznik dla tej grupy docelowej. Niezależnie od tego, jak dobre treści zawiera nie był napisany z myślą o studentach elektroradiologii.

2. Przekazywać wiedzę użyteczną dla odbiorcy
Podręcznik powinien zawierać dużo przykładów odnoszących się do codziennych doświadczeniach zarówno znanych z życia studenta, jak i przyszłych, użytecznych zawodo.
Podręcznik powinien uwzględniać praktyczne potrzeby studentów,a nie tylko odzwierciedlać zainteresowania autora.
Spotkałem sie z podręcznikiem skierowanym do studiujących fizjoterapię, w którym bardzo rozbudowana jest anatomia ośrodkowego układu nerwowego. Sam bardzo lubię ten dział anatomii, ale po co praktykującemu fizjoterapeucie wiedza o drogach dochodzących do ciał suteczkowatych?

Podręcznik powinien nauczyć jak wykorzystywać wiedzę anatomiczną w konkretnych przypadkach, a nie być jedynie listą elementów do wkucia sie na pamięć.

Kartka ze złego podręcznika wygląda tak:
m. dwugłowy ramienia (biceps brachii) - głowa długa (caput longum) przyczepia się do guzka nadpanewkowego łopatki i obrąbka stawowego; głowa krótka (caput breve) przyczepia się do wyrostka kruczego łopatki. Przyczep dalszy znajduje się na guzowatości kości promieniowej, a część włókien przechodzi w rozcięgno przyczepiające się do powięzi łokciowej.
Czynność : W stawie ramiennym zgina, ponadto głowa długa odwodzi i obraca do wewnątrz, głowa krótka przywodzi; w stawie łokciowym zgina i odwraca (najsilniej!!!).
Unerwienie: n. mięśniowo-skórny
I do tego czarno-biały mikrorysuneczek.

Zły dlatego, że jest to notatka, która powinna być sporządzona aktywnie przez samego studenta w jego procesie studiowania. Tak napisany podręcznik jest jednoznaczną wskazówką, żę należy wkuć sie powyższego tekstu na pamięć. A to nie jest dydaktyką.

Dobry podręcznik opisuje grupy mięśniowe i ich czynności, działanie na dany staw. Wyjaśnia jak porażenie określonego nerwu wpływa na ruchy, postawę czy czynności życiowe... Umieszcza dany mięsień w szerszym i ważnym kilnicznie kontekście, a nie skupia się na suchym wypunktowaniu jegło właściwości. Osobie, która nie wie, czym jest nerw rdzeniowy i jak funkcjonuje łuk odruchowy wiedza o n. skórno-mięśniowym do niczego się nie przydaje. Nazwa nerwu jest wyłącznie pustym określeniem.

Dobry podręcznik daje dostęp do takich zasobów:
http://media.pearsoncmg.com/bc/bc_3danimations/htm/elbow_joint.html

3. Wiedza podręcznikowa powinna być aktualna
Na szczęście w anatomii nie ma z tym aż tak dużego problemu, jak w innych dziedzinach.

4. Pomagać w studiowaniu
Podręcznik to nie tylko zbiór wiedzy, ale przede wszystkim wydrukowany przewodnik po przedmiocie. Dlatego uważam, że w podręczniku powinny znaleźć się:

pytania do rozwiązania
bardziej złożone problemy do zastanowienia się
wprowadzenia i podsumowania systematyzujące wiedzę
cele, jakie osiądnie student po przestudiowaniu rodziału czy danego działu
lista kluczowych terminów
tabele umożliwiające sprawne porównywanie dużych porcji materiału

Do podręcznika powinien być dołączony przewodnik do ćwiczeń oraz zestaw testów.

5. Być nowoczesny
Nowoczeny drukowany podręcznik jest uzupełniony o materiały umieszczone w internecie. To MULTIMODALNY i MULTIMEDIALNY podręcznik trafiający w sposoby uczenia się różnych grup studentów.

Wygląda to tak:
http://media.pearsoncmg.com/bc/bc_ip/demo/immune/index.html
http://www.mhhe.com/biosci/esp/2001_gbio/default.htm#ok
http://highered.mcgraw-hill.com/sites/0073525693/information_center_view0/
http://bcs.wiley.com/he-bcs/Books?action=index&itemId=0471415014&itemTypeId=BKS&bcsId=1150

Ciekawy podręcznik zachęca do czytania. I do oglądania, i do słuchania...
Jedziesz autobusem czy pociągiem na uczelnie - dlaczego by nie posłuchać ciekawego rozdziału z podręcznika? Nie musisz wyciągać "cegły" na kolana...

Strona towarzysząca podręcznikowi Anatomy and Physiology, Marieb i Kohen, Pearson, 2010

Narzędzie dydaktyczne dla prowadzącego zajęcia
Prowadzący powinien mieć możliwośc korzystania z zasobów dołączonych do podręcznika:
- zbiór ilustracji z podpisami oraz "czystych" bez podpisów, które można dowolnie oznaczać
- zbiór slajdów PPT, które można dowolnie komponowac i opisywać tworząc własne prezentacje
- pomysły innych na przekazanie danej porcji materiału
- generator pytań różnego typu (jednokrotnego wyboru, wielokrotnego wyboru, oznaczenia ryciny, krótki esej , itd.)

Po czym na pierwszy rzut oka poznać dobry podręcznik?
Oczywiście najważniejszą sprawą w podręczniku jest jego zawartość merytoryczna, ale stanowi ona ok. 60% tego, co uważam za dobry podręcznik.
Pozostałe 40% to:
- cała otoczka edytorska (dobrej jakości papier, okładka, szycie, kolorystyka, podział tekstu na mniejsze, logiczne jednostki...)
- kolorowe ilustracje przygotowane specjalnie dla danego podręcznika o dużej wartości dydaktycznej: realne obrazy kliniczne - pacjenci, obrazowanie bazujące na realnych przypadkach; realistyczne zdjęcia z sekcji sporządzonej specjalnie na potrzeby danego roddziału,
- znakomite zaplecze internetowe: nowoczesne uzupełnienie podręcznika

Podręcznik jest narzędziem do studiowania, a nie zbiorem regułek do wkucia.

Jak uczyć?

2011-01-03T02:03:00.002+01:00

Ostatnio na blogu Pracownia Umysłowa natknąłem się na posta dotyczącego banału. Pozwolę go sobie zacytować:

Żyjemy w świecie innym niż świat naszych rodziców, dziadków, itd. Zgoda? Zgoda. Banał? Banał.
No to mamy definicję banału: coś, z czym wszyscy się zgadzają, ale nikt nie wyciąga z tego żadnych wniosków.

Dzisiejsza prezentacja jest banalna. Banalna dlatego, że większość się zgadza z jej treścią, a mało kto wyciąga wnioski.

Jak uczyć

View more presentations or Upload your own.

Zadaję w niej banalne pytanie: jak uczyć? Która z metod nauczania jest najlepsza?

Zapraszam do dyskusji.

Studenci przyszłości

2011-01-01T17:53:00.001+01:00

Rozpoczął się kolejny rok - 2011. To dobra okazja, aby zadać sobie pytanie o przyszłość. A dokładniej - jak uczyć? Czego będą potrzebowali nasi studenci za 20 lat? Próba odpowiedzi na te pytania zawarta jest w tej prezentacji. Jest ona także wyjaśnieniem, dlaczego tak bardzo nie lubię klasycznych wykładów.

Studenci w roku 2030

View more presentations or Upload your own.

Za 20 lat dzisiejsi studenci będą żyli w zupełnie innym świecie niż znamy dzisiaj. To oczywistość, o której niektórzy prowadzący zajęcia (niestety) zapominają. Część wiedzy, którą dzisiaj przekazujemy będzie już nieaktualna. Powstaną nowe słowa, a niektóre zmienią swoje znaczenie. Dostęp do wiedzy będzie jeszcze łatwiejszy niż dziś.

Myślę, że w końcu nadszedł czas, aby zmienić sposoby nauczania. I przyszedł czas, aby przeskoczyć barierę przeteoretyzowanych studiów. Studiów tworzących absolwentów, których wiedza nie przystaje do realnego życia. Studiów, które znakomicie przygotowują do rozwiązywania testów wielokrotnego wyboru, a nie przygotowują do prawdziwej pracy grupowej. I tylko w niewielkim stopniu przygotowują do życia za 20 lat.

Anatomia układu ruchu - kości, więzadła, stawy, mięśnie człowieka

2010-12-31T12:04:00.004+01:00

Dziś niespodzianka przede wszystkim dla studiujących fizjoterapię. Dla nich najważniejszym działem anatomii jest oczywiście anatomia układu ruchu. Znajomość mianownictwa kości, mięśni, więzadeł, stawów jest podstawą dla pozostałych przedmiotów na tym kierunku studiów, a co ważniejsze jest podstawą bycia profesjonalistą. Oczywiście można wykonać masaż bez znajomości nazw mięśni, ich przyczepów oraz unerwienia, ale... wówczas jest to tylko znachorstwo. Profesjonalista wie jak poprawnie nazwać dany element, zna mechanikę mięśni oraz wiedzę swoją potrafi zastosować do konkretnego przypadku. To, co napisałem jest truizmem, ale myślę, że warto to powtórzyć. Słów kilka także o uczeniu się i "uczeniu się".

POZIOM: 2

POZIOM: 3

Dzisiaj chciałbym się podzielić prezentacjami, które znalazłem na darmowych stronach wydawnictwa McGraw Hill. Pliki to prezentacje Power Point (o rozszerzeniu .ppt), o dosyć sporych rozmiarach, tak więc trzeba cierpliwie poczekać na ich ściągnięcie.

Układ kostny

Układ połączeń kości

Układ mięśniowy

Każda z prezentacji zawiera ponad setkę rycin oznaczonych w j. angielskim. To znakomity zbiór informacji o układzie ruchu. Ale... samo jego posiadanie nie jest odpowiednikiem posiadania wiedzy.

Zobacz takze prezentacje:

1.D. Konczyna gorna - kosci, wiezadla, stawy

1.E. Konczyna dolna - kosci, wiezadla, stawy

Część studentów gromadzi olbrzymie ilości materiałów.

zastanów się, ile razy:

skserowałeś od kogoś notatki i nawet do nich nie spojrzałeś?
skopiowałeś 300-stronicową książkę, w której przeczytałeś zaledwie jeden 16-stronicowy rozdział?
ściągnąłeś e-booka na twardy dysk i teraz gdzieś (no właśnie gdzie???) bezpiecznie jest przechowywany?
zaznaczyłeś stronkę na której byłeś ok. 30 s. myśląc sobie "o... fajne! Zajrzę tu później, przyda się!"?

Gromadzenie materiału nie jest równoznaczne z jego znajomością, a niestety bardzo często tak jest pojmowane. I utrwalone w micie, że my, Polacy, mamy najlepszą edukację w Europie (a tak nie jest?). A to nieprawda. W większości przypadków mamy jedynie pojęcie o istnieniu danego zagadnienia, ale nie o nim samym. A nie na tym polega edukacja...

Czasami przy odpowiedzi ustnej ktoś mi mówił:

- "wiem, to było w książce" albo "pamiętam, było na ćwiczeniach", ale jest to wyłącznie wiedza o istnieniu danego zagadnienia. Żaden egzamin, kolokwium czy wejściówka nie ma na celu sprawdzenia czy wiesz, że istnieje gdzieśtam cośtam. One sprawdzają, co wiesz na dany temat. I oceniają Cię własnie z tego.

Prosząc o przepisanie przedmiotu ktoś inny mówi: "miałem już to na innej uczelni" - dobrze, nie kwestionuję tego faktu, ale moje pytanie brzmi "czy umiesz to zagadnienie czy tylko wiesz, że coś takiego było? Jeżeli masz wiedzę, to powtórka nie zaszkodzi, inne spojrzenie na dany temat pomoże rozszerzyć horyzonty, a zaliczenie przedmiotu nie będzie stanowiło większego problemu".

I jeszcze jedne przypadek z życia wzięty:

Pokój. Godzina 20.00. Siedzę nad książkami, "uczę się"...

tu włącze sobie radyjko, tam telewizor, tu wejdę na Facebooka, sprawdzę filmik na YouTube, pomyślę o tym i owym, i w końcu zmuszę się do przeczytania tego akapitu... O Boże, ale nudne... O, komentarz od Małgosi... he, he, zabawne. No dobra, jeszcze tylko 2 akapity i koniec rozdziału. Szybkie przesunięcie oczami po literkach i już koniec. Ok. Teraz jeszcze rzut oka na obrazek - dobrze jest... Posłucham tylko tej piosenki i już się biorę za drugi rozdział... Ale fajny zespół, ciekawe co jeszcze nagrali... znajdę na YouTube. Mam wyrzuty sumienia, bo minęło pół godziny i niczego nie zrobiłem... Ok. 15 minut i przeczytam ten rozdział - jeszcze zostaną tylko dwa. Nie, no ile się można uczyć! Musze zrobić sobie przerwę. Leci ten świetny serial. Ach, być jak Dr. House... Ten to ma wiedzę i takie ciekawe przypadki kliniczne. O - muszę zapamiętać to zdanie - niezłe... Dobra, minęła godzinka - jeszcze dwa rozdziały. Kurcze już tak późno, a tak mi się nie chce... A to jakaś tabela... dobra, dobra idziemy dalej, nie lubię tabel... Nie no... już jestem taki zmęczony, że nie mogę... Siedzę nad tymi książkami już pięć godzin a spać się chce coraz bardziej... wypiję kawę. Czuję piasek pod powiekami, nudne to jak flaki z olejem... jeszcze tylko dwie strony. O, już prawie śpię - nawet kawa n mnie nie działa. Dobra, daruję sobie tę ostatnią stronę. Idę do łóżka!

------------------------

Następnego dnia.

- Umiesz?

- Zawaliłem wczoraj pół nocy nad książką. Coś tam umiem. Byle by tróję dostać.

Powyższy (klasyczny?) przypadek pokazuje jak MARNUJE SIĘ czas na naukę. Właściwie na "naukę". Szkoda na to życia. I młodości (tak szybko przemija...). To tak naprawdę oszukiwanie samego siebie.

Udostępniając te prezentację nie chciałbym, aby trafiły "do archiwum", albo "fajne - na później", albo "mam - ściągnę". Prezentacje te są wyłącznie zasobem. Samie z siebie niczego Ciebie nie nauczą. Trzeba je AKTYWNIE wykorzystać. Bez oszukiwania siebie, że się uczę. Dlatego sugeruję, jak aktywnie można je wykorzystać. To tylko niektóre pomysły - reszta zależy od Waszej inwencji

zrobić swój własny atlas (prezentację) dostosowaną do programu nauczania
zmienić oznaczenia na język polski (wstaw - pole tekstowe)
spróbować wyznaczyć w miarę konkretne granice dla guzków, kłykci, kres...
zrobić fiszki - z jednej strony obrazek angielski/z drugiej wyjaśnienie po polsku
wydrukować 5 slajdów na tydzień, powiesić na ścianie - uczciwie codziennie zerkać ;)

Życzę przyjemnej i owocnej nauki!

Anatomia człowieka PZWL - ryciny w internecie

2010-12-30T20:35:00.001+01:00

Na stronie Wydawnictwa PZWL pojawiło się nowe, bardzo ciekawe narzędzie - Anatomia człowieka on-line. Jest to zbiór rycin z bardzo dobrego podręcznika Anatomia człowieka Profesorów Narkiewicza i Morysia. Po bezpłatnym zalogowaniu się na stronie Wydawnictwa

http://www.pzwl.pl/id,655,flash,1,ptitle,anatomia-on-line.htm

otrzymujemy dostęp do świetnych graficznie i dydaktycznie rycin autorstwa Sylwii Ścisłowskiej.

Ekran główny

Opracowany jest już Tom I i Tom II. Najciekawsze jest jednak możliwość wybrania sposobu oznaczenia ryciny: w różnych językach (polski, łacina, angielski); w postaci punktów lub cyfr. A co najważniejsze - można także całkowicie zrezygnować z podpisów. Niestety, nie ma opcji wydrukowania ryciny. Może Wydawnictwo zastanawia się nad wydaniem tego zbioru rycin w wersji sauté? Byłoby ciekawie... A może ma w planach wydrukowanie fiszek? Takich do kolorowania, pisania na nich, samodzielnego oznaczania? Z jednej strony rycina, z drugiej krótki opis do niej. Byłoby ciekawie...